|
|
CON SINH RA GIỮA ĐẠM BOM - MỘT BÀI THƠ VỚI 2 LỜI BÌNH **** CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM – Thơ Sông Hương-NTKL (Viết giùm những người con sinh ra giữa đạn bom ....-Xuân Mậu Thân 1968) Thuở ấy cha vào du kích Mẹ luồn giữa hàng tầm vông Khoét những căn hầm bí mật Chờ đón cha về đêm đêm
Ngày mẹ ra đồng cấy gặt Thấp thỏm nghe tiếng súng xa Râm ran những viên đạn nổ Mẹ tìm tiếng súng của cha Lũ giặc đi ruồng đi bố Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi Đêm nghe bước chân đạp cỏ Vỡ òa lòng mẹ niềm vui Mỗi lần cha về vội vã Nồng nàn chan chứa yêu thương Trong ánh đèn dù chớp lóa Mẹ đã Tượng hình hài con Cha vẫn ngày đi đánh giặc Mẹ vẫn ngày ngày nuôi con Vú mẹ mồ hôi mặn chát Đêm về cha khét nụ hôn Đất nước, quê hương ngày ấy Bao người như mẹ như cha Bao nhiêu đứa con cũng vậy Đạn bom vẫn cứ sinh ra
Thơ Sông Hương-NTKL (Bài thơ này đã được một nhà báo Tây Ninh viết bài bình đăng trên báo Văn nghệ Tây Ninh – và trên báo Sở Giáo Dục & Đào Tạo Tây Ninh) 1./ LỜI BÌNH : Phan Tấn Lược Tôi cứ bị cuốn hút trước bài “Con sinh ra giữa đạn bom” của Sông Hương (NTKL) đăng trên trang thơ đặc san Giáo dục Tây Ninh số 39/2006. Bởi lối vào bài thơ rất tự nhiên , rất nhẹ nhàng mà để lại ấn tượng trong lòng người đọc: “Thuở ấy cha vào du kích Mẹ luồn giữa hàng tầm vông Khoét những căn hầm bí mật Chờ đón cha về đêm đêm” Hình ảnh người vợ lặng lẽ lo cho chồng có nơi đi về bình an, dù phải tảo tần “khoét” từng căn hầm được tác giả dựng lên thật đẹp.Tuy nhiên , theo tôi ở câu thứ tư , nếu tác giả sử dụng chữ “đêm đông” thay cho “đêm đêm” ắt sẽ hay hơn . Chẳng những tứ thơ sẽ hòan chỉnh về vần điệu mà cò thể hiện được sự trống vắng trước nỗi mong chờ của người phụ nữ có chồng đi kháng chiến. Điều này sẽ rõ hơn qua những khổ thơ sau. Điểm độc đáo khác mà tác giả đã lôi cuốn được người đọc qua những từ rất tượng hình. Đồng thời tác giả Sông Hương còn khắc họa được hình ảnh người phụ nữ dù bận rộn với bao công việc bộn bề nhưng lòng vẫn hướng về người chồng thân yêu của mình, mỗi khi nghe tiếng đạn từ xa: “Râm rang những viên đạn nổ Mẹ tìm tiếng súng của cha” Thường khi nghe tiếng súng nổ thì bao người lo lắng , không riêng cho bản thân mình mà còn cho cả người thân , nhất là “ người ấy” đang ở nơi chiến địa. Vậy mà tác giả đã lột tả được sự khoắc khoải mong chờ cũng như sự hãnh diện của người vợ . Thật tuyệt vời ! Tình thương yêu và sự thông cảm của hai người dành cho nhau thật là sâu sắc , người còn biết được đâu là tiếng súng của chồng mình. Chưa hết , tác giả còn thể hiện được hai trạng thái : nỗi lo và niềm vui của người vợ , người mẹ rất sắc nét qua khổ thơ thứ ba: “Lũ giặc đi ruồng đi bố Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi Đêm nghe bước chân đạp cỏ Vỡ òa lòng mẹ niềm vui” Hai câu đầu của khổ thơ thứ ba này “đắc”, bởi qua đây người đọc sẽ thấy ngay nỗi lo đến cuống cuồng của người vợ, -Vâng, không chỉ cho mình cho con , mà người phụ nữ còn lo cho chồng. Và khổ thơ sẽ tuyệt vời hơn nếu tác giả dùng từ “động cỏ” thay cho “đạp cỏ”. Chính điều này thể hiện được ngoài nỗi lo triền miên , còn có cả sự chờ mong luôn dâng trào trong lòng người vợ , chỉ … “nghe bước chân đạp cỏ”thôi, cũng đủ vui và biết chắc đó chính là bước chân của chồng về thăm vợ, thăm con. Tác giả còn đưa ra những chi tiết nhỏ, rất đời thường mà thể hiện được nỗi nhọc nhằn của người cha, người mẹ: “Vú mẹ mồ hôi mặn chát Đêm về cha khét nụ hôn” Hay nhất có lẽ là khổ thơ cuối . Nếu chỉ đọc mỗi một khổ thơ này thôi thì thấy không có gì đáng nói , nhưng qua những hình ảnh, những chi tiết mà tác giả lột tả ở phần trên mới thấy được hình ảnh riêng này , không còn riêng nữa , bởi: “Đất nước, quê hương ngày ấy Bao người như mẹ như cha” Nhọc nhằn, khốc liệt trong chiến tranh là vậy, nhưng có một điều, đó là tình yêu không bao giờ mất. Dù cuộc sống muôn vàn khó khăn, vất vả, nhưng con người khi đã yêu nhau thì không có một thứ gì ngăn cản được, ngay cả cái chết cứ luôn rình rập, mà vẫn không sợ, cứ lo mãi cho nhau. “Bao nhiêu đứa con cũng vậy Đạn bom vẫn cứ sinh ra “ Lời bình : PHAN TẤN LƯỢC- Nhà báo Tây Ninh ****************************************************************************** 2./ LỜI BÌNH: Mai Thọ Nghĩ về bài thơ CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM của Sông Hương Tôi đọc đi đọc lại bài thơ CON SINH RA GIỮA ĐẠN BOM với lời bình bài thơ ấy của Phan Tấn Lược Trên văn nghệ Tây Ninh - số 10-11-2006) mà cứ trăn trở mãi về sự tài hoa của Sông Hương khi “kể lại” một cảnh tình rất thực, rất bi tráng của một thời kháng chiến cứu nước của dân tộc. Một người vợ trẻ có chồng đi du kích, đảm đang , kiên trung, bám trụ lại vùng địch chiếm. “Mỗi lần cha về vội vã Nồng nàn chan chứa yêu thương Trong ánh đèn dù chớp lóa Mẹ đã Tượng hình hài con” Đèn dù chớ không phải đèn dầu – Đèn của chiến tranh, chết chóc- cần gì phải nói máy bay, xe tăng, đạn súng? Sông Hương chỉ cần hai chữ ĐÈN DÙ là đã lột tả trọn cảnh tình chiến cuộc , của một vùng quê địch tạm chiếm, - Vậy mà giữa cái sống và cái chết ấy vẫn có cuộc ái ân hạnh phúc, khi ANH chồng du kích “mò” về thăm vợ: -“ Trong ánh đèn dù chớp lóa Mẹ đã Tượng hình hài con” Người vợ lo cho sự bình an của chồng, gánh chịu gian nguy và dấn thân với chồng bằng cách của một ngươi phụ nữ khôn ngoan: -“Thuở ấy cha vào du kích Mẹ luồn giữa hàng tầm vông Khoét những căn hầm bí mật Chờ đón cha về đêm đêm” Không phải một mà là “những căn hầm” . ÔI ! vô cùng gian nguy , vô cùng nặng nhọc đối với sức vóc người vợ trẻ trong thơ Sông Hương. Phải hiểu rằng du kích (khác với bộ đội chính quy) là ở chỗ , lẫn trong địch, mà đánh phá địch, hoạt động theo chiến thuật phân tán, nhỏ lẻ, “xuất kỳ bất ý công kỳ vô bị” chống lại kẻ địch mạnh hơn ta nhiều lần. Khi không hoạt động được thì hầm bí mật là nơi an toàn nhất. Người vợ kiên trung trong thơ Sông Hương , đã biết điều đó nên: “Mẹ luồn giữa hàng tầm vông” Để: “Khoét những căn hầm bí mật” Rồi mong mỏi: “Chờ đón… đêm đêm” Khoét hầm bí mật để che chở cho chồng, chăm sóc tiếp viện cho chồng kháng chiến. Với hoàn cảnh ấy, thế mà Cụ Lược lại bảo: “Chờ đón cha về đêm …Đông” Thì có … méo quá không? Có công thức, cách điệu quá không? Đọc chữ “Đêm Đông” hơi hướng "quý tộc", và xa thực tế quá.(Xin để tác giả Sông Hương thẩm định). Tôi nghĩ chữ ”đêm” đọc với chữ “vông”thì có lạc vận lắm đâu?. Đồng ý là âm , tuy có khác, nhưng vần và điệu thì không có vấn đề . Ở thể thơ Sông Hương đang dùng , đâu nhất thiết phải …”đóng niêm” như Đường luật(?). Nếu “giảng- chuyển” như Cụ Lược thì không lẽ Sông Hương lại “ngố” đến nỗi không biết việc này (!). Trong khi đã cho ra “Môi ngọt” ( đều là thơ). Có người vợ trẻ nào sống trong hoàn cảnh ấy mà : - “Chờ đón chồng đến đêm Đông mới về”???. Chẳng lẻ những đên Xuân, hạ , thu, người chiến sỹ du kích kia …. Được về hoài làm vợ chán rồi chăng? Hay người vợ chỉ cần người chồng về trong đêm Đông như các văn nghệ sỹ thường viết cho thơ mộng? Các hoàn cảnh của (Con Sinh Ra Giữa Đạn Bom) nó khác hoàn cảnh của chinh phu , chinh phụ ngày xưa … xa lắm ! Sông Hương biểu lộ chính xác nỗi lo sợ của người vợ hiền có chồng làm du kích: -“ Lũ giặc đi ruồng đi bố Mẹ lo thấp thỏm đứng ngồi” Và khi nghe: - “Râm ran những viên đạn nổ Mẹ tìm tiếng súng của cha” Sông Hương đã… in được tiếng súng của du kích : “Tắc cù, tắc cù” từng phát một mà ăn chắc , khốc liệt làm kẻ địch phải khiếp – đâu có thừa mứa khí tài kỹ thuật như đối phương mà vãi đạn ào ào , cuống cuồng, hoảng loạn, khi bị du kích tấn công, . Người vợ phân biệt và “tìm” được tiếng súng của chồng là như thế. -“ Đêm nghe bước chân đạp cỏ Vỡ òa lòng mẹ niềm vui” Sông Hương thật sâu sắc khi đưa hai chữ “vỡ hòa” để diễn tả tâm trạng lo lắng dồn nén của người vợ . Không vui sao được khi trận chiến vừa qua được , mà chồng mình vẫn bình an trở về? Không mừng sao được khi đang cô đơn, lo sợ , khát khao yêu đương mà được ôm chồng trong vòng tay giữa cái sống và cái chết ? Tôi nghĩ hai câu thơ trên là “giàu” chớ không “đắc” – Giàu cảm xúc, giàu thực tiễn, giàu kỹ năng, bút pháp- Không hề gượng ép, sắp dủa, và rất mạnh khỏe, không bị nhiễm bệnh “văn chương” . Anh du kích với dép cao su truyền thống lúc nào cũng dè dặt , thận trọng, trong từng hành động, từng đường đi, nước bước. Cách mạng không cho người làm kháng chiến hời hợt, mất cảnh giác, thì làm gì có chuyện … tự do đi lại ào ào mà “động cỏ”- như Cụ Lược đã nêu – Mà nếu cỏ có … “cục cựa” thì chắc gì … nghe được ? Sông Hương hẳn đã cân nhắc kỹ khi dùng từ ĐẠP (cỏ) - Rất riêng, rất chính xác với bối cảnh: “Đêm nghe bước chân đạp cỏ” (Không phải động cỏ) Chỉ có người vợ của thơ Sông Hương mới cảm nhận được BƯỚC CHÂN ĐẠP CỎ thân yêu và quen thuộc của chồng – không hề nhầm lẫn với bước chân người hang xóm hay bước chân kẻ thù rình rập , thậm chí đến bước chân của con mèo , con chó chạy qua. Và rồi cái chuyện nàng ao ước đã đến: “Trong ánh đèn dù chớp lóa Mẹ đã Tượng hình hài con”
Sông Hương “Chảy” dòng thơ theo mạch sống bi tráng của một thời kháng chiến đầy gian khổ : “Vú mẹ mồ hôi mặn chát Đêm về cha khét nụ hôn” (Chữ Đêm của câu thơ này nó “nhấn lại” chữ “đêm” mà Cụ Lược muốn sửa qua chữ “Đông” trên kia vậy). Cuộc sống, cảnh tình, cảnh đời , của người vợ trong thơ Sông Hương đâu có “tảo tần” đơn giản như người vợ của Tú Xương là: “Quanh năm buôn bán ở mom sông Nuôi đủ năm con với một chồng” Rất tiếc Cụ Lược cho cái giá trị của người vợ có chồng đi kháng chiến trong thơ Sông Hương “nhẹ” quá. Chỉ "tảo tần” thôi ư? Theo một dòng chảy trình tự của bố cục chặt chẽ . Cuối cùng Sông Hương cũng thở phào , thoát ra khỏi cảnh chiến tranh tàn khốc : “Đất nước, quê hương ngày ấy Bao người như mẹ như cha Bao nhiêu đứa con cũng vậy Đạn bom vẫn cứ sinh ra” Những đứa con đó có thể là Sông Hương , là tôi hay là cả một thế hệ đang sống và làm việc bây giờ. Có đọc “Văn Nghệ Tây Ninh” mới thấy cái đa dạng của tờ tạp chí này . Riêng chỉ một “Góc bình thơ”thôi, cũng hấp dẫn , thú vị lắm rồi. Thơ mà không có bình thì thiếu … cân bằng âm dương mất !. Bây giờ có nhiều “nhà thơ” quá. Nhiều thơ mà không có đất bình thì có khác gì một vườn cây cảnh mà thiếu người sửa cây, khác nào tấm gương mà không tráng thủy thì làm sao soi được? Âu cũng nên có nhiều “GÓC BÌNH THƠ”như “Văn Nghệ Tây Ninh” Để giúp bạn đọc thẩm thấu thêm thơ và để giúp tác giả định hình chính mình. Lời bình : Mai Thọ -QUẢNG NGÃI *********************************************************************************************************************** *Lời nhận xét 2 bài bình :Hai lời bình từ hai cách nhìn đối với bài thơ CON SINH RA GIŨA ĐẠN BOM, nhưng đều nói lên được cái chất nhân văn, lãng mạn đầy bi tráng của con người trong cuộc chiến tranh khốc liệt. Viết bởi Nguyễn Thanh Cao(Nhà báo Hà Nội)
|
|