Chuyên đề HÁN VIỆT- Thư gửi Bạn Cao Cường và các thi hữu

Thưa các thi hữu ! Trong tay tôi là tập thơ : ĐƯỜNG THI TỐNG TỪ TAM BÁCH THỦ của nhà xb NHÂN DÂN TỨ XUYÊN năm 1995 .Trang 254 có bài thơ 夜思 Có chú thích : Đề nhất tác '' Tĩnh dạ tư ''.
Tác giả là LÝ BẠCH. Không phải của Đỗ Phủ . Mời các thi hữu cùng thẩm định.

Nguyên bản như sau :

夜思 DẠ TƯ

床 前 明 月 光， Sàng tiền minh nguyệt quang,

疑 是 地 上 霜。 Nghi thị địa thượng sương.

举 头 望 明 月， Cử đầu vọng minh nguyệt,

低 头 思 故 乡。 Đê đầu tư cố hương.

李白 Lý Bạch

Nhân đây tôi cũng xin mạo muội dịch như sau :

ĐÊM NHỚ

Trước thềm trăng dọi trắng ngần,
Ngỡ là sương tỏa trên sân mơ màng.
Ngẩng đầu ta lại ngắm trăng,
Cúi xuống nỗi nhớ quê hương quặn lòng.
Vũ Hông Quảng

Thưa Vũ Hồng Quảng tiên sinh cùng các bạn thơ Phạm Thanh Cải (Lính Thuỷ) và Cao Cường,
Tôi thấy ý kiến của Vũ tiên sinh vừa đưa ra là hoàn toàn chính xác. Tác giả "Tĩnh dạ tư" là Lý Bạch chứ không phải Đỗ Phủ như Lính Thủy đã nhầm lẫn viết trên địa chỉ vnthidan.net/tinh-da-tu-do-phu-t2395.html.
Về dịch thơ tôi cũng thấy Vũ tiên sinh hiểu đúng nghĩa và dịch rất sát nghĩa bài thơ gốc của Lý Bạch. Từ "sàng" trong bài thơ không phải là "giường", mà là cái tường xây bao quanh giếng nước (xin tham khảo từ điển văn học TQ giải nghĩa kèm dưới đây*). Thể thơ này là "Ngũ ngôn tứ tuyệt", khi chuyển ngữ nên giữ nguyên trạng nó mới còn phong cách "Đường thi". Hơn nữa bản dịch thành lục bát của Vũ tiên sinh tuy sát nghĩa nhưng mấy dòng cuối còn bị lạc vận. Tôi xin mạo muội dịch như thế này:
静夜思
诗人:李白 朝代:唐
床前明月光，疑是地上霜。
举头望明月，低头思故乡。
NỖI LÒNG ĐÊM VẮNG
Ánh trăng rắc đầy tường
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngước lên nhìn trăng sáng,
Chạnh lòng nhớ cố hương.
Đào Phong Lưu dịch
*静夜思的意思
【注释】
①床：指井台。(对于床的解释有争议，见下)
②疑：怀疑，以为。
③举头：抬头。
④静夜思：宁静的夜晚所引起的乡思。
【译文】
　　那透过窗户映照在床前的月光，起初以为是一层层的白霜。仰首看那空中的一轮明月，不由得低下头来沉思，愈加想念自己的故乡。
【赏析】
　　平淡的语言娓娓道来，如清水芙蓉，不带半点修饰。完全是信手拈来，没有任何矫揉造作之痕，正是平平淡淡才是真。本诗从“疑”到“举头”，从“举头”到“低头”，形象地表现了诗人的心理活动过程，一幅鲜明的月夜思乡图生动地呈现在我们面前。
　　客居他乡的游子，面对如霜的秋月怎能不想念故乡、不想念亲人呢？如此一个千人吟、万人唱的主题却在这首小诗中表现得淋漓尽致，以致千年以来脍炙人口，流传不衰！
　　关于“床”的释义：
　　1）指井台。参考资料：《新课堂作文》 。已经有学者撰文考证过。退休教师重解李白“床前明月光”，中国教育家协会理事程实将考证结果写成论文发表在刊物上，还和好友创作了《<静夜思>诗意图》 。
　　2）魏明伦表示，《静夜思》家喻户晓，但研究者对这首诗却一直争论不休，焦点就集中在“床前明月光”的“床”上。有的认为“床”应作坐具解释，有的认为“床”应作睡眠之床，学者认为“床”应作井栏解。其实，《静夜思》中的“床”确为井栏，而且“井 ”这一民俗意象是全诗的核心意象。从考古发现来看，中国最早的水井是木结构水井。古代井栏有数米高，成方框形围住井口，防止人跌入井内，这方框形既像四堵墙，又像古代的床。因此古代井栏又叫银床，说明井和床有关系，其关系的发生则是由于两者在形状上的相似和功能上的类同。古代井栏专门有一个字来指称，即“ 韩”字。《说文》释“韩”为“井垣也”，即井墙之意。
　　3）“床”即“窗”的通假字
　　4）驳以上观点床之本义即坐卧的器具，《诗经•小雅•斯干》有“载寐之牀”，《易•剥牀•王犊注》亦有“在下而安者也。”之说，讲得即是卧具。
　　5）马未都先生提出观点:床应解释为胡床。胡床　亦称“交床”、“交椅”、“绳床”。古时一种可以折叠的轻便坐具，马扎功能类似小板凳，但人所坐的面非木板，而是可卷折的布或类似物，两边腿可合起来。现代人常为古代文献中或诗词中的“胡床”或“床 ”所误。至迟在唐时，“床”仍然是“胡床”（即马扎，一种坐具），而不是指我们现在的睡觉的床（寝具）。澄清这一点，有助于我们理解古代的诗文。如果解释为我们睡的床，那么就很难看见月光。所以，用胡床更确切。