|
|
Cảm ơn BQT của diễn đàn VNTD đã giới thiệu tác phẩm 'VỠ LẼ" của tác giả Duy Bến thành viên của VNTD (vì lý do kỹ thuật gặp khó khăn nên thành viên DB không đăng nhập được) Tuyết Tuyết xin được gửi bài viết :Giới thiệu tác phẩm :VỠ LẼ"NXB Văn Học 2011 Bài phê bình của nhà giáo ,nhà thơ Nguyễn Lâm Cẩn lên trang của diễn đàn VNTD
xin được trân trọng giới thiệu cùng các quí vị trên diễn đàn
Xin cảm ơn
MỘT TRÁI TIM THƠ DAY DỨT LƯƠNG TRI
(Đọc tập "Vỡ lẽ"* của Duy Bến)
Không phải ngẫu nhiên mà Duy Bến đặt tựa đề tập thơ là Vỡ lẽ.Lâu nay ta vẫn tưởng nó thế, là thế, như thế và sẽ hơn thế.
Nào ngờ !
Bây gìơ mới vỡ lẽ ra là thế, như thế và không khéo còn hơn thế !
Ngạc nhiên !
Sửng sốt !
Gửi đi một thông điệp tâm trạng và lương tri của người cầm bút.
Mình nhận thức ra và muốn truyền cái nhận thức ấy cho người, sang người và cao hơn là vì người.
Tôi yêu tập thơ và cái tâm của người làm thơ là vì thế.Nhà thơ viết gì thì viết, nhưng cái cốt tủy nhất là phải có cái tâm.Tâm sáng.Tâm biết day dứt trước nỗi đau nhân thế, con người và kiếp người.Cái tâm có lương tri và đạo lý làm người.Nhà thơ thấy nỗi đau quay mặt đi vì nỗi sợ mơ hồ, vì cơm áo, vì danh vọng, vì cái hèn cố hữu ẩn tàng trong kiếp người nô lệ truyền kiếp…là vô lương tâm và thiếu trách nhiệm.Duy Bến không thuộc hạng nhà thơ ấy.Ông đứng về phía nhân quần chân chính mà lên tiếng.Một tiếng lòng trong thơ được cất lên đầy lương tri.
Duy Bến day dứt trước kiếp người tài cao nhưng phận bạc.
Tài cao phận bạc là cảm hứng trong thơ ca cổ, là nhận thức mang tính nhân sinh, cao hơn là tính triết học về thân phận con người.Tưởng thời xưa con người mới rơi vào bi kịch ấy.
Nhưng không ! Xã hội nhân danh về con người cũng không tránh khỏi lốt chân xưa.Nổi rõ nhất tư tưởng ấy của nhà thơ là bài thơ ông viết về Văn Cao.Ông trầm tĩnh./Để hồn cô đọng./Vì đa tài nên lắm gian nan. (Đêm nhạc Văn Cao)
Văn Cao là hiện thân của nhân thế.Hình như cuộc đời đi qua Văn Cao rồi kết tinh lại ở ông một bản nhạc không lời.Ông nhạc sĩ kiệt xuất Văn Cao ẩn khuất một cái gì đó mà mơ hồ nhà thơ gợi ra cho độc giả : Thẳm sâu cuộc đời nhân thế/Là bản nhạc không lời. (Đêm nhạc Văn Cao)
Hiện thực đập vào tâm nhà thơ ngày ngày như những cái gai đâm vào mắt.Ông cảm thấy day dứt đến khó chịu buộc phải thốt lên:Nụ cười vừa ló ra đã âm thầm lá rụng…/….Đỗ kỵ, mưu toan chặt chém bất nhân./Người giảng đạo đức thuộc lòng lời xếp đặt.(Như một nỗi đời riêng)
Cái ác và sự giả dối hình như đang lên ngôi và tìm đến những trái tim trong sạch để lách đần và ngự trị.Cảnh báo và cánh giác hoặc lên án lúc này đều có giá trị nhân văn cao cả.
Duy Bến còn đi sâu hơn vào thời cuộc mà sự tha hóa của con người hình như chưa muốn tìm đến điểm dừng:Người tốt sống đâu phải dễ./Quan trường nghiêng ngửa lợi danh…/Bạn thù đổi chỗ. (Tựa vào thơ).
Điều không ai muốn đã và đang xẩy ra hàng ngày, hàng giờ.Tôi cảm thấy nhà thơ đang hét to lên trong tâm trạng để cho mọi người cùng nghe mà thức tỉnh.Lay động cho cái thiện lớn lên, chiếm được vị trí trong xã hội cũng là trách nhiệm của người cầm bút.Lúc này đây, thiết nghĩ cần những tiếng nói ấy hơn bao giờ hết.Bởi vì nếu không chặn được những lệch lạc ấy trong xã hội, cái gì sẽ xẩy ra, khó mà lường hết được.
Tập thơ Vỡ lẽ còn đề cập đến những vấn đề đạo đức, lối sống, quan hệ nhân tính giữa người với người.Đó là tình đồng đội (người lính), tình láng giềng hàng xóm, tình mẹ con, chị em, vợ chồng, cha con…và cả tình yêu lứa đôi.Ở góc độ nào, ông cũng đều tìm đến cái gốc của đạo lý truyền thống dân tộc.Trong thời cuộc đồng tiền đang lên mặt vênh váo, tự đắc cho mình thống trị mọi mặt đời sống, làm nên thang giá trị thời đại thì thơ ca tìm về cội nguồn đạo đức cũng là tiếng nói lương tri của người cầm bút.Tôi không có thời gian để đi sâu vào vấn đề này trong tập thơ. Chỉ xin dừng lại ở sự tán đồng và biểu dương tác giả.
Thơ Duy bến nghiêng về triết lý hơn là trữ tình.Nhưng không vì thế mà nó khô khan.Đọc những câu thơ thuộc loại này, ta phải dừng lại mà suy ngẫm mới thấy được chiều sâu trong cảm thức nghệ thuật.Chỉ có một khuôn mặt người/Ngàn lần vai diễn: Khóc, cười, lặng câm.Hoặc:Gió đổi chiều.Người đổi ngôi/Bao nhiêu nền tàng đang trôi…bồng bền. (Lục bát hai câu)
Đấy là những đúc kết hiện thực một cách sâu sắc chỉ có được ở những người thơ trải đời, biết chiêm nghiệm và suy xét, khái quát nâng lên những nhận thức mang tính quy luật.
Thơ triết lý dẫn ta tụ vào những dòng xoáy nhận thức.Nhưng nó cũng dễ bộc lộ những khiếm khuyết của người làm thơ.Những câu thơ thiên về văn xuôi nhiều hơn để nói rõ ra một tình ý hay khái niệm nào đó nó làm giảm đi tính nghệ thuật mà thơ đòi hỏi.Thơ cần ẩn dụ để tạo ra liên tưởng và giúp người đọc đồng sáng tạo.Tập thơ không tránh khỏi được khiếm khuyết ấy cũng là điều dễ hiểu.Cái mà ta cần là một trái tim trung thực, một cái tâm day dứt trước nỗi đau mà bật lên thành lời.Không chịu viết những câu thơ giả dối/Khi xung quanh oan khuất đang đầy/Không chịu viết những an toàn đưa đẩy/Khi bạn thù, thật giả…vần xoay.(Câu thơ đứng)
Xin chúc Duy Bến giữ mãi được phẩm chất ấy trên trang giấy trắng đặt tước lương tâm của mình.
HN 30-4-2011
NGUYỄN LÂM CẨN
|
|
Đăng nhập
Đăng ký
Trợ giúp
ChatBox
Tìm kiếm
News 
Site map 
SitemapIndex 
RSS Feed