NGÀY XUÂN CHƠI CÂU ĐỐI

[align=center][/align]

NGÀY XUÂN CHƠI CÂU ĐỐI

Ngày Xuân, nhiều bậc túc nho và nhiều người yêu văn chương đất Việt có thú chơi câu đối.
Có hiều loại câu đối. Người ta làm Câu đối mừng: làm để tặng người khác trong những dịp vui mừng như: mừng thọ, mừng thi đỗ, mừng đám cưới, mừng nhà mới.... Người ta làm Câu đối Tết: làm để dán nhà, cửa, đền, chùa...và Câu đối thờ: là những câu tán tụng công đức tổ tiên hoặc thần thánh làm để dán hoặc treo những chỗ thờ.
Câu đối làm quanh năm, nhưng có lẽ dịp Tết là thời kỳ sôi động nhất.
Có phải chăng, không khi rạo rực của Mùa Xuân đã thổi hồn văn chương trong mỗi con người. Dù những ngày Tết thật bận rộn, thời gian đi vội vàng gấp gáp, ai cũng hồ hởi, hào hứng đón Mùa Xuân, nhưng ai cũng tranh thủ viết hay thưởng thức những câu đối xuân đầy thi vị.
Có lẽ câu đối là loại văn cô đọng, khúc chiết và mang hàm ý thật sâu xa.
Trong văn chương, có những thể loại viết dài, nhưng đọc để rồi quên, đó là văn chương giải trí.
Có loại văn chương, lời ít ý nhiều. Đọc xong rồi, người đọc còn vương vấn mãi. Đó là những bài văn, bài thơ lời ít nhưng ý thì bao la rộng lớn. Càng ngẫm nghĩ càng hay. Càng phân tích càng ra nhiều phát hiện mới.
Trong văn có thể loại Truyện ngắn, truyện cực ngắn, truyện ngắn 100 chữ, 1200 chữ...
Trong thơ có : thơ Tứ tuyệt, thơ đường luật
Câu đối là thể loại vừa văn vừa thơ. Văn là cách tả cảnh tả tình cô đọng và hàm súc. Thơ là có nhịp điệu, có đối thanh, đối từ đối ý như những câu thực, luận của thơ đường luật. Không biết người đời coi câu đối là một thể văn hay một thể thơ.
Câu đối Việt nam có Câu đối chữ Hán và câu đối Nôm.
Các cụ và thế hệ tiền nhân đã để đời những câu đối hay cho con cháu. Chúng ta vẫn thường đọc những câu đối hay như:
- Nhất cận thị, nhị cận giang, thử địa khả phong giai tị ốc.
Sống ở làng, sang ở nước, mừng ông nay lại vểnh râu tôm(Nguyễn Khuyến),
- Chiều ba mươi, nợ hỏi tít mù, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa.
Sáng mồng một, rượu say tuý luý, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.(Nguyễn Công Trứ)
-Tuế hữu tứ thời xuân tại thủ.
Nhân ư bách hạnh hiếu vi tiên.
- Tùng thanh, trúc thanh, chung khánh thanh, thanh thanh tự tại.
Sơn sắc, thủy sắc, yên hà sắc, sắc sắc giai không.(Câu đối khắc ở chùa Diệu Đức, Huế).
- Chị em ơi! ba mươi sáu tuổi rồi, khắp đông, tây, nam, bắc bốn phương trời, đâu cũng lừng danh công tử xác.
Trời đất nhẻ! gắng một phen này nữa, xếp cung, kiếm, cầm, thư vào một gánh, làm cho nổi tiếng trượng phu kềnh(Nguyễn Công Trứ)
- Nếp giầu quen thói kình khơi, con cháu nương nhờ vì ấm
Việc nước ra tay chuyên bát, bắc nam đâu đấy lại hàng (Lê Thánh Tông, câu đối đề ở một hàng bán giầu (trầu) nước)
- Giơ tay với thử trời cao thấp
Xoạc cẳng đo xem đất ngắn dài (Hồ Xuân Hương, vịnh cảnh trượt chân, ngã xoạc cẳng)
- Con cóc leo cây vọng cách, nó rơi xuống cọc, nó cạch đến già
Con công đi qua chùa kênh, nó nghe tiếng cồng nó kềnh cổ lại
Có những vế câu đối rất khó đối như:
- Cha con thầy thuốc về quê, gánh một gánh hồi hương, phụ tử. Vế này khó đối vì hồi hương (cũng có nghĩa "về quê") và phụ tử (cũng có nghĩa "cha con") đồng thời lại là tên gọi các vị thuốc.
- Vào vụ đông trường nam bón phân bắc trồng khoai tây, Sang xuân hạ quyết tâm thu hàng tấn củ.
- Da trắng vỗ bì bạch( Đoàn thị Điểm)

Nhân Xuân Tân Mão đang đến, nhà nhà chơi câu đối, người người chơi câu đối, bắt gặp một số về ra đối trên mạng, tôi cũng thử làm một vài câu đối hoặc làm một vài vế đối lại vế xuất của bạn bè. Nay mạo muội viết ra để cùng bạn hữu mừng Xuân.

1- MỪNG TÂN MÃO, MÈO MỚI CHỜ THÁNG DẦN ĐUỔI CON CỌP GIẤY. (Thanh-Huyền)
TIỄN CANH DẦN, CỌP GIÀ ĐỢI NĂM MÃO MỜI CHÚ MÈO BÔNG. (Phạm Thanh Cải)

1- BÁC THỬ HẸN CÔ MÈO QUA QUÁN MIÊU VÀO GIỜ TÝ. ( Hoài Việt)
CÔ HẦU MONG BÁC CỌP TỚI HÀNG HỔ ĐÚNG THÁNG THÂN. (Phạm Thanh Cải)

6- ỦA! TẾT ĐẾN RỒI, LỘC ĐÃ KHAI HOA, MỪNG TÂN MÃO RỘN RÀNG MAY MẮN TỚI
Ồ! XUÂN SANG ĐÓ, CÂY ĐANG KẾT QUẢ, TIỄN CANH DẦN NHÈ NHẸ RỦI RO QUA.
(Phạm Thanh Cải)

7- TIỄN CANH DẦN, HỔ LỚN VỀ HƯU, BÀN GIAO GHẾ MÈO CON TIẾP QUẢN
MỪNG TÂN MÃO, MÈO CON NHẬM CHỨC, ĐÓN NHẬN NGAI HỔ LỚN NHƯỜNG CHO
(Phạm Thanh Cải)

8- VỢ CẢ VỢ HAI, CẢ HAI ĐỀU LÀ VỢ CẢ (dân gian)
CHỒNG SAU CHỒNG TRƯỚC, SAU TRƯỚC VẪN QUÝ CHỒNG SAU (Phạm Thanh Cải)

9- VỢ CẢ VỢ HAI, CẢ HAI ĐỀU LÀ VỢ CẢ(dân gian)
NHÀ TRÊN NHÀ DƯỚI, TRÊN DƯỚI CÙNG Ở NHÀ TRÊN (Phạm Thanh Cải)


10- DA TRẮNG VỖ BÌ BẠCH (皮白) (Đoàn Thị Điểm)
GIẾNG TRONG NHÌN TỈNH TINH (井晶)(Phạm Thanh Cải)

11- DA TRẮNG VỖ BÌ BẠCH (皮白)
NHÀ VÀNG TRÔNG ĐƯỜNG HOÀNG (堂黄)

Và thử ra vế đối, mời bạn bè đối chơi cho vui ngày Tết trong không khí tưng bừng của Xuân Tân Mão đang gần:

ĐÔNG DẦN QUA, XUÂN ĐANG ĐẾN, HẠ MÃO CHÀO, KHẮP NAM BẮC TÂY ĐÔNG NHÀ NHÀ THU LỘC TỚI .(Phạm Thanh Cải)

Kính chúc bạn hữu xa gần năm mới sức khoẻ mới, khí thế mới và thu nhiều thắng lợi mới.