|
Ngày tham gia: 26-09-2009, 01:17 pm Lần ghé thăm trước: 25-03-2012, 02:03 pm Bài viết: 1180 Giới tính:  Đã cảm ơn: 1258 lần
Được cảm ơn:
1761 lần trong 610 bài viết
|
 |
 |
 |
|
|
NGUYÊN TIÊU
[Nghiền ngẫm dịch bài NGUYÊN TIÊU NGUYỆT CHÍNH VIÊN
Của CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
元宵
今夜元宵月正圓
春江春水接春天
煙波深處談軍事
夜半歸來月滿船
Nhận diện chữ Nguyên tiêu trong bài này. Nguyên 元 là đầu tiên, Tiêu 宵 là đêm. Như vậy nguyên tiêu chỉ có nghĩa là đêm đầu tiên. Nó phải đứng với chủ từ lễ hoặc tết để thành lễ nguyên tiêu, tết nguyên tiêu. Hồ Chủ Tịch không dùng chữ lễ,tết mà dùng chữ “nguyệt chính viên”. Nguyệt chính viên có nghĩa là trăng chính thức tròn. Kim dạ, nguyên tiêu tiêu nguyệt chính viên, có nghĩa là: Đêm nay, là đêm trăng tròn đầu năm. Đêm trăng tròn đầu năm là đêm rằm tháng giêng. Câu này là nói về thời gian, rất cụ thể : đêm nay, ngày rằm, tháng giêng. Câu này không tả trăng. Nhiều người khi dịch cứ nghĩ ‘‘nguỵệt chính viên’’ là tả trăng.
‘‘Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên” nghĩa là gì? Có phải là tả cảnh trời sông nước hay không ? Ở- miền bắc nước ta, đêm rằm tháng giêng mà dùng mắt ngắm cảnh trời sông nước thì thấy được cái đẹp gì ? Người Việt Nam ta có ai nghĩ về rằm tháng giêng bởi trăng rằm tháng giêng đẹp hay không ? Bất cứ người Việt Nam nào nghĩ về rằm tháng giêng cũng đều xuất phát từ cảm xúc tâm linh giao hoà trời đất. Là cảm xúc tâm linh giao hoà trời đât, nên dù đêm rằm tháng giêng có mưa phùn gió bấc cũng đi lễ. Sông xuân nước xuân trời xuân, là cảm xúc về cái tinh khiết của xuân. Câu này cũng không phải là tả cảnh. Nhiều người dịch cũng cứ coi câu này là câu tả cảnh.
‘‘ Rằm xuân lồng lộng trăng soi/Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân’’. Đó không phải là cảnh sông nước đêm rằm tháng giêng ở miền bắc nước ta. Tôi nghĩ rằng Hồ Chủ Tịch không để lại sự hoài nghi về cái nhìn của Người với thiên nhiên qua hai câu thơ như vậy. Chúng ta, những người dịch bài thơ này phải nghĩ đến điều đó.
“Yên ba thâm xứ đàm quân sự” nghĩa là gì? Yên ba là hình ảnh thơ. Trong thơ cổ, sương thì người thơ không nói là sương mà dùng hình ảnh khói. Yên ba là sương bay trông như khói bay trên sóng. Đó là cái sự quan sát bằng mắt địa điểm họp, tránh những cặp mắt ống nhòm rình rập của kẻ địch.
Họp xong. ‘‘Dạ bán, quy lai nguyệt mãn thuyền’’. Ở câu này, “dạ bán” phải có dấu phẩy, để nó đứng riêng cũng như “kim dạ”. Quy lai nguyệt mãn thuyền, là một mệnh đề. Trong mệnh đề này cái gì là chủ từ? “thuyền” là chủ từ. Theo hán ngữ, chủ từ đứng sau vị ngữ. theo tiếng Việt thì chủ từ đứng trước vị ngữ. ‘‘Dạ bán, quy lai nguyệt mãn thuyền’’ nghĩa là: Nửa đêm, thuyền trở về thấy trăng tròn đầy. Trong làn sương mờ nhìn lên trời thấy trăng tròn đầy. Là cái nhìn của đôi mắt rất sáng. Ví như đêm rằm tháng giêng Canh Dần 2010 ở miền bắc nước ta. Phải là mắt rất sáng mới nhìn rõ mặt trăng trong khi ánh trăng mờ nhạt.
Thám báo biệt kích tìm diệt đầu não kháng chiến. Vậy mà giữa dòng bàn bạc việc quân dưới trời trăng lồng lộng. Khi về còn dềnh dàng cho trăng ngân đầy thuyền.
Nhìn toàn bài. Câu mở đầu là thơ của người coi trọng thời gian rất cụ thể và rõ ràng. Câu thứ hai là thơ của tâm linh tinh khiết. Câu ba là thơ của nhà quân sự rất cẩn trọng chọn nơi họp bảo đảm an toàn. Câu kết là thơ của thi sĩ với đôi mắt rất sáng thả hồn cùng trăng.
Với các phân tích trên đây. Tôi bình bản dịch của Xuân Thuỷ : ‘ Rằm xuân lồng lộng trăng soi/ Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân/ Giữa dòng bàn bạc việc quân/ Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền’’. Nếu đây là bài thơ sáng tác hoặc cảm tác thì là bài thơ đẹp. Gọi đây là dịch bài Nguyên Tiêu thì không đạt.
Vậy:
Kim dạ, nguyên tiêu nguyệt chính viên
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên
Yên ba thâm xứ đàm quân sự
Dạ bán, quy lai nguyệt mãn thuyền
Dịch nghĩa:
Đêm nay, đêm trăng tròn đầu năm
Sông xuân nước xuân với trời xuân
Đến nơi nhiều sương sóng, vắng vẻ họp bàn việc quân
Nửa đêm, thuyền trở về nhìn trăng tròn đầy.
Dịch thơ lục bát:
RẰM THÁNG GIÊNG
HỌP BÀN VIỆC QUÂN
Đêm nay đêm rằm tháng giêng
Xuân sông xuân nước với thiêng xuân trời
Họp nơi sương sóng vắng người
Nửa đêm thuyền trở về ngời ngợi trăng
Tác giả Phạm Minh Giắng
Trung tâm Bảo trợ xã hội Vũ Thư-Thái Bình
Đt: 0987736365
Email: phamigia@gmail.com[/size]
|
|
 |
|
 |
Sửa lần cuối bởi Phạm Minh Giắng vào ngày 01-04-2010, 04:48 am với 6 lần sửa trong tổng số.
|
|
Đăng nhập
Đăng ký
Trợ giúp
ChatBox
Tìm kiếm
News 
Site map 
SitemapIndex 
RSS Feed