Những Giọt Lệ Hồng

“Giọt lệ mẹ già như hạt ngọc
Nhỏ xuống cho lòng con xót-xa
Thân xác bố tan vào cát bụi
Mẹ đứng mây che bóng xế tà”
“Bao nhiêu năm lận đận
Chưa được mấy lúc mừng”
“Thuyền đời chở mẹ bao nhiêu chuyến
Qua những dòng sông lạ bến bờ
Mẹ vẫn mỉm cười coi thế sự
Thăng-trầm như những truyện trong mơ”


Những Giọt Lệ Hồng

Mẹ tôi không muốn di cư sang Mỹ ở tuổi sáu mươi. “Già rồi, sang bên ấy
chỉ ăn bám vợ chồng chúng mày!”. Bà nói khăng khăng như thế nhưng con gái
xuống nước năn nỉ ỉ ôi, bà lại xiêu lòng. Ờ, nó nói cũng phải, mình qua bên
ấy giữ cháu ngoại cũng vui, lại đỡ nhớ, khỏi phải chờ mong. Mình ở đây nó
phải gửi tiền về cấp dưỡng, tốn kém lắm chớ chẳng không!” Dì tôi cười, nói
như lẩy: “Nợ đòi rồi đấy, cứ sang mà trả cho xong!” Nghe mẹ kể lại lời dì,
tôi cảm thấy hơi áy náy. Quả thật tôi cần mẹ không chỉ thuần túy vì tình
cảm. Tôi cầu cứu bà sang để chăn bầy cháu bốn đứa. Dạo này buôn bán ể ẩm,
tôi không kham nỗi tiền giữ trẻ, cũng không thể tiếp tế đều đặn cho mẹ nên
rước bà qua là nhứt cử lưỡng tiện… Căn nhà ba phòng của vợ chồng tôi, bề
ngoài trông cũng khang trang với cây cảnh chung quanh và cửa garage tự động
nhưng thật ra chỉ rộng 1100 sf. Trừ phòng ngủ chánh tương đối rộng rãi, hai
phòng còn lại vuông vức, nhỏ xíu xiu. Đất ở San Francisco là đất vàng. Căn
nhà cũ kỷ năm mươi tuổi này trị giá chừng sáu chục ngàn nhưng lô đất 4000 sf
của nó giá hơn bốn trăm, dù là nằm ở vùng ngoại ô xa tít. Thành ra cứ rán
giữ, rán nắm dù mệt muốn hụt hơi. Cửa tiệm fast food bán cho nhân viên các
hãng xưởng gần đây cũng theo đà lay-off mà đi xuống. Đến đầu tháng là chúng
tôi điên đầu với đủ thứ tiền phải thanh toán. Tư trang sắm từ những năm phồn
thịnh buôn may bán đắt lặng lẽ nuối đuôi nhau đi hết, vào nằm im nơi các
tiệm cầm đồ. Chúng tôi không hề nghĩ đến giải pháp bán nhà vì đó là gia tài
duy nhất, cũng là mối kinh doanh không sợ lỗ vốn; vả lại bây giờ đi mướn một
apartment tồi tàn đủ chỗ chứa sáu người, giá thuê hàng tháng còn mắc hơn số
tiền trả góp nhà. Trong tình thế kiệt quệ này, nếu có mẹ tôi lo cho tụi nhỏ,
đưa đón đi học, quán xuyến việc nhà, tôi sẽ rảnh rang hơn để đi làm thêm lặt
vặt buổi sáng, trưa về phụ tiệm ăn với chồng tôi. Buổi tối chúng tôi sẽ đi
clean các tiệm ăn, chợ búa. Chịu khó một thời gian hi vọng kinh tế sẽ phục
hồi trở lại. Mọi người đã hăm hở đón chào thiên niên kỷ mới, ai ngờ nó bắt
đầu bằng sự xuống dốc!

Mẹ sang Mỹ vào mùa Thu. Trời khá lạnh đối với mẹ vì chưa quen nhưng màu
xanh của biển trời đã thu hút mẹ. Lũ cháu xúm xít lấy bà vì ngày thường
không ai gần gũi chúng cả. Chúng xổ tiếng Anh líu lo, thậm chí cô bé út mới
bốn tuổi cũng không rành tiếng Việt. Bà cười dễ dãi: “Sẽ có cuộc trao đổi
nhé! Bà dạy các cháu nói tiếng Việt, các cháu dạy cho bà nói tiếng Anh.”
Thấy mẹ vui, tôi an lòng. Thế là bên cạnh cái giường hai tầng của hai cô bé
gái là tấm nệm của bà ngoại. Ban đêm, ba bà cháu nói chuyện rì rầm; có khi
hai cậu trai cũng gõ cửa xin vào để được hưởng không khí đầm ầm bên bà ngoại
rất hiền và rất vui. Mẹ như bà tiên có chiếc đũa thần đã biến căn nhà bừa
bãi đầy phiền muộn của chúng tôi thành một tổ ấm ngăn nấp, sạch sẽ và đầy
tiếng cười. Trước kia, chúng tôi chỉ dùng những thức ăn ế ẩm từ cửa hàng,
lắm khi nuốt chẳng trôi. Mẹ bảo cứ bỏ thịt bỏ rau và tủ lạnh cho bà. Thế là
mỗi chiều về gia đình tôi được quây quần chung quanh bàn ăn có cơm canh nóng
hổi, hương vị ngọt ngào. Chỉ sau và tháng, các con tôi khỏe mạnh ra, lễ phép
ra và biết phụ giúp công việc lặt vặt trong nhà. Hai cậu con trai lớn, bà
phân công lo vườn tược cây kiểng: “Thằng Hùng mười hai tuổi, lớn rồi, lo
chăm sóc các cây lớn, tỉa lá, bón phận, Hậu cũng mười tuổi rồi, thay vì ôm
máy chơi game, có thể phụ anh quét sân, tưới nước.” Bà hiền lành nhưng nói
gì các cháu cũng nghe. Chúng không còn là những đứa bé “vô tích sự” như thuở
trước. Thật ra chúng không đến nỗi tệ nhưng vợ chồng tôi quần quật với công
ăn việc làm, không có thì giờ dạy dỗ, chỉ vẽ. Bảo làm chuyện gì, chúng thực
hiện qua loa lấy có, rầy mãi phát mệt thành ra không thèm sai biểu nữa, tự
mình làm chóng xong mà vừa ý hơn. Con Hoa hãnh diện khoe với mẹ: “Bà dạy con
nấu cơm. Con biết lặt rau, rửa chén, lại biết tráng trứng nữa cơ!” Tôi hôn
con, thầm cám ơn mẹ đã cho gia đình tôi cơ hội để sống có hạnh phúc thay vì
cứ mãi rầy rà, cãi vả, gây ó nhau trong một căn nhà bề bộn, dơ bẩn.

Mẹ vốn là một Phật tử thuần thành. Thỉnh thoảng bà giảng dạy cho tôi về đạo
lý: “Hạnh phúc không phải là món quà từ đâu đến, không phải tự nhiên mà có,
cũng chẳng thể do phúc đức mà được. Mình phải biết cách sống, biết cách hợp
tác xây dựng thì mới có hạnh phúc.” Thuở ấy, đầu óc tôi quá dầy đặc với
những con số để có thể hiểu lời mẹ khuyên, vả lại cũng không có thì giờ…
Thôi thì để mẹ lo giùm. Mỗi chiều về nhìn các con ngoan, được ăn bữa cơm tối
ngon, đối với tôi đã là đủ rồi. Tôi bận rộn với nợ nần đến nỗi không mấy khi
chú ý đến tâm tình của mẹ. Bây giờ kiểm điểm lại mới nhớ rằng tôi ít hỏi
thăm về sự buồn vui của bà. Thay đổi môi trường sống, bà bỏ lại sau lưng
biết bao nhiêu thứ: chị em, họ hàng, lối xóm, sư ông, bằng hữu… Đôi khi, mắt
mẹ thoáng buồn. Tôi chỉ hỏi qua loa: “Mẹ có mệt không?” Chao ôi, rõ tệ,
miệng hỏi mà lòng vái thầm: “Mẹ đừng ngã bệnh, khổ con!” Là con một nên cách
suy nghĩ của tôi thường ích kỷ như thế. Cái gì cũng qui về mình, cho mình
thôi!

Thắm thoát, mẹ ở với chúng tôi đã được một năm rồi. Gia đình thì ổn thỏa
nhưng tình trạng tài chánh càng ngày càng bết bát mặc dù vợ chồng tôi bỏ sức
lao động gấp đôi. Giao kèo mướn cửa tiệm sắp hết hạn mà chẳng tìm được người
sang lại. Không ký thêm thì mất tiệm, mất luôn năm mươi ngàn bỏ ra sang tiệm
trước kia, nhưng tiếp tục thì ngày càng thua lỗ, chẳng kham được nữa. Chuyện
gì đến, phải đến. Tháng sau đó, vợ chồng tôi lủi thủi dọn đồ về trả lại cửa
hàng cho người ta sau mười năm làm chủ. Bây giờ hóa ra là kẻ làm công, lại
làm những nghề linh tinh quét dọn. Tủi thân mà tức số phận mình. Mẹ an ủi:
“Thôi, như thế đỡ lo con ạ. Tinh thần căng thẳng quá có khi phát dại, hóa
cuồng! Trong cái dở có cái hay là thế!” Chúng tôi lợi dụng thời gian tương
đối rảnh rang này để sửa chữa căn nhà hư dột. Anh Thắng chịu khó và khéo tay
nên cái gì cũng tự làm được, đỡ tốn tiền mướn thợ. Một hôm anh leo lên mái
nhà để lợp lại mấy miếng ngói bể. Sơ ý thế nào chẳng rõ, anh trợt chân té
xuống bất tỉnh. Chỉ có mình mẹ ở nhà! Bà bình tĩnh gọi 911, vắn tắt vài câu
tiếng Anh: “He falls down from the roof. He stops breathing!” Và rành rọt
đọc địa chỉ, số phone nhà cho họ. Ai ngờ bà âm thầm học chữ Anh mau đến thế!
Bà đã cứu mạng chồng tôi! Thắng bị gãy chân và dập ống quyển. Phải nằm tại
chỗ từ năm đến sáu tháng. Tình cảnh này đưa mẹ tôi vào môi trường mới. Bà tự
nguyện thế chỗ cho chồng tôi để quét dọn, lau chùi các cửa tiệm hầu phụ giúp
tôi về tài chánh. Mẹ hăng hái trong công việc. Tôi đoán rằng ở nhà mãi mẹ
cũng buồn, nay được ra ngoài bà cảm thấy vui hơn. Bà có những người bạn mới:
cô thâu ngân vui tính, bà lão phụ trách hàng rau cải, chú “Thoòng” chuyên
khuân vác. Mẹ hòa mình với họ, với cuộc sống của những người lao động tay
chân. Đâu ai biết rằng trước 1975, mẹ là giáo sự dạy Pháp văn tại một trường
công lập lớn ở Sài Gòn. Các con tôi biết hoàn cảnh bi đát của gia đình nên
mỗi đứa một tay, cùng nhau lo chuyện nhà. Mẹ tôi hài lòng thấy các cháu tự ý
thức được trách nhiệm, biết thương mẹ thương cha. Ngày anh Thắng trở lại
công việc, tôi xin mẹ ở nhà nghỉ ngơi. Mẹ nói: “Con ơi, ra ngoài cũng vui,
lại kiếm được đồng tiền. Từ ngày đi Mỹ đến nay đã gần hai năm, mẹ chưa gửi
tiền về giúp các em, các cháu bên ấy. Tụi nó nghèo lắm mà chẳng có cách kiếm
ra tiền cho kịp đà leo thang của vật giá. Bên này kiếm tiền dễ hơn. Có tiền,
mẹ lại có phương tiện cúng dường, bố thí…” Tôi im lặng nghẹn ngào, chợt nhớ
rằng mẹ chưa hề hỏi tôi một đồng xu nào và tôi quên bẵng rằng mẹ cũng có nhu
cầu tiêu xài. Trên thế gian này, không có nhân viên nào làm việc cật lực mà
không đòi hỏi thù lao như thế! Vô tình, tôi đã “đòi nợ” mẹ tôi một cách tận
tình. Dì tôi cũng có lý khi bà mỉa mai tôi. Trong lúc tôi đăm chiêu, mẹ nhẹ
nhàng tiếp: “Mẹ đã xin được chân rửa chén trong nhà hàng. Rửa bằng máy chả
cực nhọc gì!” “Trời đất ơi, rửa chén, cần sức lực của người đàn ông Mễ mới
kham nỗi. Nồi niêu son chảo to như cột đình, nặng như búa tạ, làm sao mẹ
nhấc cho nổi!” Tôi xuống giọng tiếp: “Mẹ nhìn lại mẹ xem. Tay mẹ gầy yếu,
lưng mẹ đã cong, bước đi không còn nhanh nhẹn. Dù họ cần người, mướn tạm,
vài hôm cũng cho nghỉ việc thôi!” Bây giờ tôi mới có dịp nhìn kỹ mẹ. Bà già
thật rồi, cái già đến nhanh quá. So với hồi mới qua, bà như tăng thêm năm,
bảy tuổi. Mẹ tôi cúi đầu xuống thấp. Hình như bà cố giấu giọt lệ vừa ứa ra.
Tôi nhẹ nâng cầm mẹ lên và nhìn sâu vào đôi cửa sổ tâm hồn ấy. Trời ơi, mắt
mẹ đã kéo mây! Đôi mắt bồ câu đen láy ngày nào từng làm điên đảo các chàng
trai cùng trang lứa, cột chân ba tôi vào tổ ấm gia đình, giờ đã một phần ngả
màu đục lờ như nước gạo vo. Tóc mẹ trắng bơ phờ, đuôi mắt nhăn như rẻ quạt,
vầng trán sạm đen vết đồi mồi… Tôi mủi lòng xót xa. Hai mẹ con ôm nhau, nước
mắt người này thấm ướt vai áo người kia. Tôi nhỏ nhẹ: “Con không dám trái ý
mẹ, nhưng mẹ rán chờ. Con hứa sẽ tìm công việc nhẹ nhàng hợp với mẹ hơn, mẹ
nhé! Vong hồn ba mà biết mẹ cực khổ thế này chắc khó siêu.”

Trời cũng thương tình. Đâu chừng một tháng sau thì bà lão làm rau cải xin
nghỉ việc về hưu. Mẹ tôi trở thành “bà cụ hàng rau”. Danh xưng và chức vụ
gắn liền với mẹ tôi từ đấy. Vậy mà bà vui. Mỗi tháng bà lãnh được hơn ngàn
bạc. Phân nửa số tiền, bà gửi về Việt Nam: phần cúng dường, phần bố thí,
phần giúp đỡ các em, các cháu. Số còn lại, bà dành dụm mấy kỳ lương, đưa tôi
hơn ngàn bạc. “Mẹ thấy người ta dựng phòng trong garage cũng tiện lắm. Nếu
chồng con không phiền, con lấy tiền này nhờ nó mua vật liệu, che tạm cho mẹ
một căn phòng nhỏ. Con Hoa, con út bắt đầu lớn, tụi nó cần sự riêng tư. Mẹ
cũng vậy, có phòng riêng mẹ sẽ dựng kệ thờ Phật, mỗi ngày mẹ có thể lễ bái,
tụng kinh, niệm Phật…” Chồng tôi nghe kể lại, vui vẻ đáp: “Chuyện nhỏ! Mẹ
muốn gì anh cũng xin vâng, nói chi việc ấy!” Từ đấy, mẹ lộ vẻ hoan hỉ lắm.
Sáng tối hai thời, ít khi nào bà bỏ lỡ công phu. Bà như một người đạt được
mục tiêu cho đời mình, không có gì để ưu tư, khắc khoải.

Mùa Đông năm ấy, thời tiết hơi khác thường. Ban ngày ấm áp xen kẽ với những
đêm buốt giá mà nhiệt độ đôi khi hạ thấp đến không ngờ. Vợ chồng tôi mời mẹ
tạm trở về phòng cũ vài ba tháng, ngoài garage lạnh quá dễ sinh bịnh. Mẹ
nói: “Ở chỗ này quen rồi, dời đi khó ngủ.” “Mẹ nhớ vặn heat cho đủ ấm nhé!”
“Ờ, tao biết mà!” Ngờ đâu mẹ đã không qua khỏi mùa Đông! Buổi sáng chẳng
thấy mẹ dậy sửa soạn để đi làm, tôi bảo “đứa nào ra đánh thức bà dậy, nhanh
lên kẻo trễ!” Con Hoa quấn mền đẩy cửa bước ra garage miệng kêu léo nhéo.
“Ngoại ơi, ngoại à…” Không có tiếng trả lời… Nọ bật đèn, tiến đến cạnh
giường: ngoại quấn hai cái mền kín mít, nằm im ỉm. Nó lắc chân ngoại, bà
chẳng đáp. Nó lôi cái mền xuống: mặt bà xám xịt, lạnh ngắt, đôi mắt khép hờ…
“Mẹ ơi, mẹ! sao kỳ vầy nè!” Cả nhà đổ xô ra. Chồng tôi đạo Chúa, vội làm dấu
thánh giá… Tôi xỉu ngay tại chỗ khi loáng thoáng nghe thằng Hùng la lên:
“Sao bà không mở heat?” Cuộc điều tra của cảnh sát quấy rầy chúng tôi một
thời gian, cuối cùng họ kết luận: “Bà cụ không thường mở heat; cái máy mua
hai tháng về trước còn mới tinh chưa hề được sử dụng!” Tôi như người mất hồn
trong đám tang của mẹ. Sự hối hận như lưỡi dao có răng, nó cưa xé lòng tôi.
Trái tim tôi cơ hồ rỏ máu thành những giọt lệ hồng. Bạn bè khuyên tôi nên
đến chùa xin cúng thất, thiết lễ cầu siêu cho bà. Tôi chẳng thể nói năng chi
cùng vị sư ở chùa, chỉ biết dập đầu lạy cầu cứu với đôi mắt sưng húp. Chồng
tôi bình tĩnh hơn, anh buồn bã kể đầu đuôi tự sự. Câu chuyện khiến thầy
thương tâm, thầy thường an ủi, khuyên giải sau những thời lễ cúng. Khi thấy
tôi bắt đầu trở lại bình thường, thầy dành cho gia đình chúng tôi một thời
pháp thoại. Thầy giảng về lý vô thường, khổ, không. Các con tôi tỏ ra thích
thú với sự thật giản dị và sâu sắc này, chúng đòi được học giáo lý đạo Phật
thay vì đi nhà thờ với ba. Riêng tôi, tôi nhớ mãi câu kết luận của thầy
trong buổi nói chuyện ấy: “Con người ta sở dĩ đau khổ triền miên là tại mình
muốn nắm giữ! Cái gì cũng khư khư ôm chặt. Làm sao giữ mãi được vì bản chất
của chúng là vô thường, là không. Hãy buông bỏ hết đi, chừng nào bỏ được,
chừng ấy mới có chân hạnh phúc!” Phải rồi, nếu chúng tôi không bám chặt vào
căn nhà thì mẹ tôi đã không phải vất vả đến thế, không đến nỗi chết cóng
ngoài garage. Và gia đình tôi không lụy đến mức này. Tôi thỏ thẻ bàn với
chồng: “Anh à, căn nhà này mình không giữ nỗi thì bán nó đi. Em tính rồi,
sau khi thanh toán hết nợ nần mình cũng còn vài trăm ngàn. Dọn sang Texas,
nhà cửa rẻ hơn, mình có thể tậu căn khác hoặc là giữ làm vốn, tính chuyện
làm ăn…” ” Ờ nhỉ, hồi đó sao mình ngu quá, cứ ôm lấy nó mà cắm cổ đi cày trả
nợ. Liệu giữ không được thì sớm buông đi… Nhờ ông thầy giảng dạy, mình mới
sáng mắt ra!”

Sau khi dọn sang Texas, trước khi bắt tay vào công ăn việc làm, tôi xin
phép anh Thắng cho tôi về Việt Nam một chuyến. Tôi về để được quì dưới chân
sư ông kể lể hết sự tình, xin sám hối thì lòng tôi mới có thể yên. Sư ông
trầm ngâm và yên lặng nghe tôi vừa khóc rấm rức vừa kể về mẹ tôi, đệ tử mà
người rất quí mến. Sư ông không hề cắt ngang bằng những câu hỏi. Người không
phê phán gì, chỉ để yên cho tôi khóc, khóc oà vỡ như cái đập nước bị ngăn
chận, nay có người tháo ra… Mãi một lúc lâu lắm sau đó, sư ông mới dạy:
“Người mẹ nào cũng có trái tim Bồ Tát. Mẹ con hành Bồ Tát đạo ngay trong gia
đình trước khi mở rộng ra trong cuộc sống với mọi người. Con hãy hảnh diện
có bà mẹ như thế! Con sẽ không cảm thấy hối hận ray rứt nữa nếu con biết đi
theo hướng đi của mẹ con, biết xả bỏ cái tôi vị kỷ để lo cho người chung
quanh.” Tôi sụp xuống đảnh lễ người đã chỉ cho tôi tháo mở cái gút dây kết
mối ân hận trong tôi. Tôi trở về Texas với sự bình yên và tâm nguyện cao cả…
Nhưng khi mùa Vu Lan về, cầm hoa trắng trên tay, tôi không thể ngăn được
những giọt lệ hồng phát xuất từ trái tim tôi… Than ôi! Khi tôi biết nghĩ tới
mẹ, biết giá trị của trái tim bồ tát, biết thương mẹ thì bà đã không còn nữa
trên đời…

Diêu Nga[/font]