Thơ dịch của Nguyễn Hữ̃u Thăng

Thơ dịch của Nguyễn Hữu Thăng:



黃鶴樓

昔人已乘黃鶴去，
此地空餘黃鶴樓。
黃鶴一去不復返，
白雲千載空悠悠。
晴川歷歷漢陽樹，
芳草萋萋鸚鵡洲。
日暮鄉關何處是，
煙波江上使人愁。

HOÀNG HẠC LÂU
Thôi Hiệu
Tích nhân dĩ thừa Hoàng Hạc khứ
Thử địa không dư Hoàng Hạc lâu
Hoàng Hạc nhất khứ bất phúc phản
Bạch vân thiên tải không du du
Tĩnh xuyên lịch lịch Hán Dương thụ
Ph¬ương thảo thê thê Anh Vũ châu
Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu


Dịch nghĩa:

LẦU HOÀNG HẠC
Người xưa đã cưỡi hạc vàng bay đi,
Nơi đây chỉ còn lại lầu Hoàng Hạc
Hạc vàng một khi bay đi đã không trở lại
Mây trắng ngàn năm vẫn phiêu diêu trên không
Mặt sông lúc trời tạnh, phản chiếu cây cối Hán Dương rõ mồn một
Cỏ thơm trên bãi Anh Vũ mơn mởn xanh tươi
Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói tỏa, sóng gợn, khiến buồn lòng người!

Dịch thơ:
Bản dịch 1:

Cưỡi hạc, người xưa khuất mãi rồi
Đây lầu Hoàng Hạc đứng chơi vơi
Hạc vàng biền biệt liền muôn thuở
Mây trắng ngẩn ngơ đến vạn đời
Sông tạnh Hán Dương cây tỏa bóng
Cỏ thơm Anh Vũ bãi khoe tươi
Chiều buông, ơi hỡi đâu quê mẹ?
Sóng khói trên sông nẫu dạ người.


Bản dịch 2:
Hạc bay, khuất bóng người xưa
Còn đây, Hoàng Hạc chơ vơ mái lầu
Hạc vàng xa mãi còn đâu
Thẫn thờ mây trắng mang sầu ngàn thu
Hán Dương, sông hết mưa mù
Xanh xanh Anh Vũ bãi bờ cỏ thơm
Chiều về, đâu hỡi quê hương
Trên sông sóng khói thê lương lòng người.
(NHT dịch)



楓橋夜泊

月落烏啼霜滿天
江楓魚火對愁眠
姑蘇城外寒山寺
夜半鐘聲到客船



PHONG KIỀU DẠ BẠC
Trương Kế

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên
Giang phong ngư hỏa đối sầu miên
Cô Tô hàn ngoại Hàn San tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền


Dịch thơ:

Bản dịch 1:
Trăng lặn quạ kêu giữa biển sương
Hàng phong, ánh lửa …mộng còn vương
Hàn San cạnh bến Cô Tô vắng
Đêm lặng, bên thuyền vẳng tiếng chuông

Bản dịch 2:.
Trăng tà, tiếng quạ đẫm sương
Hàng phong, ánh lửa chập chờn trong mơ
Hàn San kề bến Cô Tô
Bên thuyền vẳng tiếng chuông chùa giữa đêm
(NHT dịch)


靜夜思
李白
床前明月光
疑是地上霜
舉頭望明月
低頭思故鄉

TĨNH DẠ TƯ
Sàng (1) tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Cử đầu vọng minh nguyệt
Ðê đầu tư cố hương

Dịch nghĩa:
NỖI NHỚ ĐÊM VẮNG
Trước sân ánh trăng sáng
Tưởng là sương trên mặt đất
Ngẩng đầu ngắm ánh trăng tỏ
Cúi đầu nhớ về quê cũ

Chú Thích:
(1) Sàng: Theo Lương Bạch Tuyền, giám đốc viện bảo tàng Nam Kinh thì “sàng” chỉ vật chắn che trên mặt giếng nước trong sân nhà, chứ không phải là giường ngủ trong nhà.

Dịch thơ:

Bản dịch 1:

Trăng vằng vặc ánh gương
Ngỡ đất trắng màn sương
Ngẩng đầu nhìn bóng nguyệt
Cúi đầu nhớ quê hương.

Bản dịch 2:

Ngoài sân vằng vặc ánh trăng
Mơ màng những tưởng sương giăng nhạt nhòa
Trông lên lồng lộng Hằng Nga
Cúi đầu chạnh nhớ quê nhà nao nao.
(NHT dịch)


黄鹤楼送孟浩然之广陵

李白

故人西辞黄鹤楼，
烟花三月下扬州。
孤帆远影碧空尽，
惟见长江天际流。


Hoàng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên
chi Quảng Lăng
Lý Bạch
Cố nhân tây từ Hoàng Hạc lâu,
Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu.
Cô phàm viễn ảnh bích không tận,
Duy kiến Trường Giang thiên tế lưu.

-Dịch Nghĩa:
TIỄN BẠN HẠO NHIÊN Ở LẦU HOÀNG HẠC
ĐI QUẢNG LĂNG
Bạn cũ ra đi từ phía Tây lầu Hoàng Hạc
Giữa mùa hoa khói tháng ba xuống Dương Châu
Xa xa, bóng hình cánh buồm đơn độc lẫn vào mây biếc đã khuất
Từ trên lầu chỉ còn thấy sông Trường Giang bên trời xuôi mãi đâu

Dịch thơ:

Bản dịch 1:
Hoàng Hạc bạn rời nơi phía tây
Dương Châu sóng khói ngút ngàn bay
Cánh buồm cô quạnh chân mây biếc
Chỉ thấy Trường Giang thăm thẳm mây.

Bản dịch 2:

Hạc Vàng, tiễn bạn từ đây
Tháng ba, hoa khói giăng đầy Dương Châu
Cánh buồm lẻ bóng còn đâu
Trường Giang vời vợi một màu biếc xanh
(NHT dịch)
ĐỀ TÂY LÂM BÍCH
Tô Thức
Hoành khán thành lĩnh trắc thành phong
Viễn cận câo đê các bất đồng
Bất thức Lư sơn chân diện mục
Chỉ duyên thân tại thử sơn trung

Dịch thơ:

VIẾT TRÊN VÁCH ĐÁ CHÙA TÂY LÂM

Nhìn ngắm dọc ngang đỉnh thành hòn
Xa gần cao thấp khác nhau hơn
Dáng dấp Lư Sơn nào biết được
Vì ta đứng giữa trập trùng non.


MAI HOA
Vương An Thạch
Tường giác sổ chi mai
Lăng hàn độc tự khai
Dao tri bất thị tuyết
Vi hữu ám hương lai
Dịch thơ:

HOA MAI

Góc tường mấy nhành mai
Nở một mình trong rét
Nhìn xa không nhầm tuyết
Bởi thoang thoảng mùi hương.


NGU MỸ NHÂN
Lý Hậu Chủ

Xuân tại thu nguyệt hà xứ liễu?
Vãng sự tri đa thiểu
Tiểu lầu tác dạ hữu đông phong
Cố quốc bất kham
Hồi đầu nguyệt minh trung
Điêu lan ngọc thiết ưng do tại
Chỉ thị chu nhan cải
Vấn quân năng hữu cơ đa sầu
Kháp tự nhất giang xuân thuỷ hướng đông lưu.

Dịch thơ:
NGƯỜI ĐẸP NƯỚC NGU

(Một điệu ca từ)
Hoa xuân bát ngát đất trời
Trăng thu vằng vặc muôn đời hết đâu
Chuyện xưa dằng dặc nỗi sầu
Gió đông lại đến bên lầu tối qua
Nhớ về cố quốc thiết tha
Ngoảnh đầu trăng sáng bao la xứ người
Lan can, thềm ngọc đấy thôi
Màu son sao chẳng còn tươi khi nào?
Hỏi chàng buồn tủi mãi sao?
Sông xuân vẫn chảy dạt dào về đông.



THƠ TẶNG CỤ ĐỖ MỘNG KHƯƠNG
(Khắc trên hai bức phù điêu ở gia đình cụ cử nhân triều Nguyễn Đỗ Mộng Khưong, làng Lâu Thượng, Việt Trì, Phú Thọ)

Bài 1:
Phiên âm Hán - Việt:
Duy Tân Kỷ Mão đông

Hùng Vương quần lĩnh tú ta nga
Lô thủy thanh thanh hội Nhĩ Hà
Thử địa tinh anh trường úc kết
Cố đô văn vật vị tiêu ma
Kinh điền Cựu Đỗ truyền gia viễn
Nhân thuật Hiên Kỳ hoạt thế đa
Thái bút khán quân đề nhạn tháp
Nghê thường nhất khúc thính tiên ca

Thái tử thiếu bảo hiệp tá đại học sĩ
Vân Hồ Dương Mộng Thạch
Thư hạ

Dịch nghĩa:
Mùa đông năm Kỷ Mão đời vua Duy Tân (1939)
Quần thể núi non đất vua Hùng cheo leo tươi đẹp
Dòng sông Lô nước trong xanh gặp sông Nhĩ Hà (1)
Nơi đây luôn hội tụ nhiều lớp người tinh hoa
Di tích văn hóa Kinh đô cũ chưa bị mất đi
Truyền thống nho học, hiểu biết rộng Họ Đỗ vốn có từ xa xưa
Chữa bệnh nhân đức như Hiên Kỳ (2) đã có từ nhiều đời
Nhìn nét chữ đẹp tạc tên cụ trên tấm bia
Mà như nghe thấy khúc hát tiên Nghê thường (3)

Thái tử thiếu bảo hiệp tá Đại học sĩ(4)
Dương Mộng Thạch
Người Vân Hồ
Chúc mừng
Chú thích:
(1) Nhĩ Hà: Sông Hồng
(2) Hiên Kỳ: Hiên Viên và Kỳ Bá, được coi là ông tổ nghề thuốc Trung Quốc
(3) Nghê thường: Tên một ca khúc hay thời Đường Minh Hoàng
(4) Thái tử thiểu bảo Đại học sĩ: Một chức quan triều Nguyễn, tương đương thượng thư (bộ trưởng), phải là người có hàm nhị phẩm mới được phong.


Dịch thơ:

Đền Hùng đồi núi đẹp nguy nga
Xanh ngắt dòng Lô gặp Nhĩ Hà
Đất Tổ tồn lưu nhiều vật quý
Vùng thiêng hội tụ lắm tinh hoa
Uyên thâm nghiệp chữ truyền dòng họ
Nhân đức nghề y tiếp bước cha
Tên tuổi sáng ngời ghi bia đá
Nghê thường dìu dặt khúc tiên ca.


Bài 2:

Phiên âm Hán -Việt:

Duy Tân cửu niên đông
Duy tân học giới đồng văn nhật
Thủ cựu khoa trường kết cục niên
Bút trận bối thành trần nhất chiến
Từ đàn xạ sách quán tam thiên
Bình sinh tân khổ đương như thị
Tiền lộ công danh vị tất nhiên
Tiếu ngã bạc vân (?) quy hưng trở
Vị Nam tái tiếp lộc minh triền (?)

Hiệp tá đại học sĩ, Lĩnh Nam Định tổng đốc
Đoàn Mai Viên hỷ tặng

Dịch nghĩa:
Mùa đông năm thứ 9 đời vua Duy Tân(1915)
Thời buổi theo lối mới, giới có học cùng chung nền văn hóa
Năm cuối cùng của khoa thi giữ theo lối cũ
Trận chiến bằng bút, tựa vào thành quyết đấu một phen.
Thi môn từ đàn(1), xạ sách (2) đều thông thuộc ba thiên
Cuộc sống thường ngày đắng cay là thế
Con đường công danh phía trước chưa hẳn sẽ như vậy
Cười ta phận mỏng gặp trở ngại phát triển
Phía nam sông Vị lại đón tiếng hươu kêu (3)

Đoàn Mai Viên
Hiệp tá đại học sĩ (4), Tổng đốc Nam Định
Mừng tặng


Chú thích:
- (1)Từ đàn: Một thể loại từ đời Tống
- (2) Xạ sách: “xạ”: rút thăm. “sách”: thẻ. Một môn thi, đề thi rút thăm.
- (3)Chưa rõ điển tích
- (4) Chức quan thời Nguyễn, phẩm hàm nhị phẩm, tương đương thượng thư (bộ trưởng).



Dịch thơ:

Nhà nho sống giữa buổi duy tân
Thủ cựu khoa thi cuối một lần
Đọ sức bút nghiên thề xung trận
So tài chữ nghĩa quyết ra quân
Đời thường cay đắng từng yên phận
Phía trước công danh hẳn tiến thân
Xin chớ cười ta đời trắc trở
Phương Nam hươu gọi giục mùa xuân.

更漏子- 豪情
登高楼,望千里
大地绮丽如诗
万象兴,呈潮气
施展雄心时
杨宏业,步步走
毅然坚持进取
多奋发,立伟绩
河山更娇美
梁南昌
爱尔兰零八秋



CHÍ HÀO HÙNG
(Theo điệu Canh lậu tử)

Lên tầng cao, nhìn xa rộng
Giang sơn đẹp tựa bài thơ
Muôn cảnh vui, đầy sức sống
Khi hùng khí dâng đầy
Lên nghiệp lớn luôn vững bước
Kiên trung không chút lung lay
Vươn dậy lập công tích lớn
Tươi xanh mãi nước non này.
(14/7/2009)

ĐẠP SA HÀNH
Lương Nam Xương

Tần tần viễn hành
Hoành khoa Á Âu
Mạn mạn lữ đồ khán lưỡng châu
Quan chiêm thiên hạ hưng dữ suy
Phồn vinh lãnh lạc tàng căn do
Cổ kim thạc quả
Phấn miễn hữu đạo
Đắc tri nãi nguyên tất trân bảo
Tiền trình tự cẩm đa huyền lạn
Lực tranh thượng du chí bất hưu.

Ailen - Mùa thu 2008

Phỏng dịch:

CHUYẾN ĐI XA
Những chuyến đi dằng dặc
Xuyên đất trời Á- Âu
Mênh mông nhìn khắp hai châu
Thấu hết luật hưng suy thiên hạ

Phồn vinh hay tiêu điều
Có căn do tất cả
Từ cổ chí kim, muốn cây đời trĩu quả
Phải chắt chiu từ bao nỗi nhọc nhằn

Hãy gìn giữ nâng niu khi đã tỏ ngọn nguồn
Tương lai như gấm hoa rực rỡ
Ý chí vươn xa tới chân trời rộng mở
Không bao giờ một thoáng buông lơi.
(26/6/2009)


KHỔ CĂN ĐIỀM QUẢ

Lương Nam Xương

Hãn trích thành cam vũ
Nguyên nguyên tiêu nộn chi
Kim thiên bồi khổ căn
Tương hữu điềm quả kỳ

Dịch thơ:

RỄ ĐẮNG QUẢ NGỌT
BẢN DỊCH 1:

Mồ hôi thành giọt mưa
Tưới cành non ngày tháng
Nay nuôi chùm rễ đắng
Mai hái quả ngọt ngào

BẢN DỊCH 2:

Giọt mồ hôi - giọt mưa rơi
Ngày ngày đổ xuống cho chồi tươi xanh
Hôm nay đắng ngắt rễ cành
Ngày mai sẽ có ngọt lành trái cây




THƯ PHẨM NHÂN PHẨM
Lương Nam Xương

Triện, lệ, hành, khải, thảo
Vạn đại trình khôi bảo
Thư phẩm như nhân phẩm
Bách thế phương du du

Dịch thơ:

NÉT CHỮ NẾT NGƯỜI

Triện, lệ, hành, khải, thảo
Báu vật trải muôn đời
Nét chữ ấy nết người
Mãi tỏa hương ngào ngạt./.



XUÂN NGÂM
Lương Nam Xương
Đông phong noãn xúy vạn vật trường
Bách hoa tranh diệm truyền thanh hương
Xuân thụ lục chi minh điểu ngữ
Hà sơn bính bính báo cát tường
Ailen Xuân Canh Dần

Dịch thơ:

NGÂM VỊNH MÙA XUÂN
Lương Nam Xương
Gió ấm muôn loài rộ sinh sôi
Trăm hoa đua sắc ngát hương trời
Mơn mởn chồi xuân chim ca hát
Núi sông rạng rỡ báo điềm vui.


文庙诗会感
梁南昌
春雨纷纷意飘飘
文庙千年永长骄
后代 诚心瞻圣祖
继发精华更高遥
2010 春于河内

VĂN MIẾU THI HỘI CẢM
Lương Nam Xương
Xuân vũ phân phân ý phiêu phiêu
Văn Miếu thiên niên vĩnh trường kiêu
Hậu đại thành tâm chiêm thánh tổ
Kế phát tinh hoa cánh cao diêu

Dịch thơ:

CẢM XÚC HỘI THƠ VĂN MIẾU
Mưa xuân lất phất dạ nao nao
Văn hiến ngàn năm mãi tự hào
Con cháu thành tâm bên Thánh tổ
Tinh hoa lớp lớp tiếp tầng cao .


NGUYÊN TIÊU CẢM
Lương Nam Xương
Nhất phiến hương tâm hưởng nguyên tiêu
Vạn lý trường không quải kim cầu
Ngân quang mang mang như bạch ngọc
Minh nguyệt giảo giảo chiếu quỳnh lâu

Dịch thơ:

CẢM XÚC RẰM THÁNG GIÊNG

Một mảnh hồn quê ngắm trăng rằm
Cầu vàng vành vạnh bấy xa xăm
Mênh mang ánh bạc màu bạch ngọc
Vằng vặc lầu quỳnh bóng trăng trong.


舟中獨酌

秋滿山城倍寂寥，
家書不到海天遙。
人情疏密敲蓬雨，
世態高低拍漫潮。
松菊故留嗟異路，
琴書歲晚喜同條。
幾多磊塊胸中事，
且向樽前譬一驕。

Chu trung độc chước
Trần Quang Triều (Con Trần Quốc Tảng)

Thu mãn sơn thành bội tịch liêu,
Gia thư bất đáo hải thiên diêu.
Nhân tình sơ mật xao bồng vũ,
Thế thái cao đê phách mạn triều .
Tùng cúc cố lưu ta dị lộ,
Cầm thư tuế vãn hỷ đồng điều.
Kỷ đa lỗi khối hung trung sự,
Thả hướng tôn tiền thí nhất kiêu.

Dịch nghĩa:
Thu về đầy núi, càng khiến hiu quạnh bội phần,
Thư nhà không đến miền biển xa xăm này.
Tình người thưa nhặt như mưa gõ mui thuyền,
Thói đời lên xuống như nước triều vỗ bờ.
Tùng cúc bạn cũ, than ôi, nay đã khác nẻo,
Tuổi già đèn sách, mừng rằng hợp điệu.
Biết bao nỗi niềm chồng chất trong lòng,
Hãy thử giả khuây trước chén rượu xem sao.

Dịch thơ:

MỘT MÌNH UỐNG RƯỢU TRONG THUYỀN
Núi thành hiu hắt sắc thu rơi
Bằn bặt thư quê chốn biển trời
Mưa thoảng tình đời mau lại ngớt
Sóng trào thời cuộc tiến rồi lui
Nghĩa xanh tùng cúc chia nẻo bước
Đầu bạc sách đàn hợp điệu vui
Lòng dạ ngổn ngang bao tâm sự
Nâng ngang bình rượu luống bùi ngùi.

Xuân 2010
(Bản dịch của Đinh Văn Chấp:
Uống rượu một mình trong thuyền
Mầu thu hiu hắt khắp non thành,
Trời bể tin nhà đợi vắng tanh.
Nết ở nhặt thưa mưa trước mái,
Mùi đời cao thấp sóng đầu ghềnh.
Bạn xưa tùng cúc chia đôi ngả,
Tuổi tác đàn thơ hợp với mình.
Trong dạ ngổn ngang nào tả xiết,
Hãy nâng chén rượu dốc lưng bình.)
*
* *


酒逢知己千杯少
宋•欧阳修

酒逢知己千杯少，
话不投机半句多。
遥知湖上一樽酒，
能忆天涯万里人。

XUÂN NHẬT TÂY HỒ KÝ TẠ PHÁP TÀO VẬN
Âu Dương Tu

Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu
Thoại bất đầu cơ bán cú đa
Dao tri hồ thượng nhất tôn tửu
Năng ức thiên nhai vạn lý nhân
Dịch thơ:
NGÀY XUÂN TÂY HỒ GỬI VẦN THƠ CHO TẠ PHÁP TÀO
Âu Dương Tu (Đời Tống)

Tri âm ngàn chén vẫn chưa thôi
Không hợp, nửa câu vẫn nhiều lời
Ly rượu trên hồ nơi xa cách
Nhớ ai thăm thẳm chốn chân trời.

5.2010

敬母蘇如聰
(1917.07.10 -201.07.09)

母心若春輝
孩兒如寸草
寸草芳萋萋
深得春輝照
春輝曜万里
母心比天高
匆匆母遠去
溢溢涌伤潮
此別母歸仙
永安樂悠悠

于山西市2010。07。09长男梁南昌痛笔

Dịch thơ:

KHÓC MẸ TÔ NHƯ THÔNG
Sơn Tây, ngày 9/7/2010
Trưởng nam Lương Nam Xương

Lòng mẹ tựa nắng xuân
Đời con như tấc cỏ
Tấc cỏ xanh xanh dần
Nhờ ánh xuân rực rỡ

Mênh mông quá nắng xuân
Vòi vọi sao lòng mẹ
Nay vội vàng bước chân
Mẹ ơi! đi nhanh thế!

Biển đau thương trào dâng
Như mắt con trào lệ
Biền biệt xa cõi trần
Cảnh tiên chờ đón mẹ.

( 11/7/2010)






烈女操
孟郊


梧桐相待老，
鴛鴦會雙死。
貞婦貴殉夫，
捨生亦如此。
波瀾誓不起，
妾心古井水。

LIỆT NỮ THÁO
Mạnh Giao

Ngô đồng tương đãi lão
Uyên ương hội song tử
Trinh nữ quý tuẫn phu
Xả sinh diệc như thử
Ba lan thệ bất khởi
Thiếp tâm cổ tỉnh thủy

Dịch nghĩa:

KHÚC NGÂM CỦA NGƯỜI LIỆT NỮ
Cây ngô đồng chờ nhau cùng già
Chim uyên ương biết cả hai cùng chết.
Người phụ nữ tiết hạnh coi trọng việc chết theo chồng
Bỏ cuộc sống cũng giống như (ngô đồng hay uyên ương) vậy.
Trong lòng quyết không nổi sóng,
Thiếp giữ lòng phẳng lặng như mặt giếng xưa.

Dịch thơ:
Thủy chung một cặp ngô đồng
Đến già còn đứng song song giữa trời
Uyên ương quấn quýt lứa đôi
Vợ chồng sống chết chẳng rời bóng nhau
Chàng đi, thiếp bước theo sau
Đã danh tiết hạnh, tiếc đâu cuộc đời
Cõi lòng như mặt giếng khơi
Sóng kia vẫn lặng, lòng người vẫn yên.
18/11/2010



節婦吟
張籍 (768-830)
君知妾有夫，
贈妾雙明珠。
感君纏綿意，
繫在紅羅襦。
妾家高樓連苑起，
良人執戟明光裡。
知君用心如日月，
事夫誓擬同生死。
還君明珠雙淚垂，
恨不相逢未嫁時。
Tiết phụ ngâm
Trương Tịch
Quân tri thiếp hữu phu
Tặng thiếp song minh châu,
Cảm quân triền miên ý,
Hệ tại hồng la nhu
Thiếp gia cao lâu liên uyển khởi
Lương nhân chấp kích Minh Quang lý
Tri quân dụng tâm như nhật nguyệt
Sự phụ thệ nghĩ đồng sinh tử
Hoàn quân minh châu song lệ thùy
Hận bất tương phùng vị giá thì.

Dịch nghĩa:
KHÚC NGÂM CỦA NGƯỜI VỢ TIẾT HẠNH

Chàng biết thiếp đã có chồng
Còn tặng thiếp đôi chuỗi hạt châu sáng
Cảm kích mãi tình ý của chàng
Thiếp buộc chuỗi hạt trong áo lót hồng
Nhà thiếp lầu cao kề bên vượn ngự uyển
Chồng cầm kích trong cung điện Minh Quang
Biết lòng chàng sáng như mặt trời, mặt trăng
Nhưng thiếp đã thờ chồng thề cùng sống chết
Trả lại chàng ngọc sáng mà nước mắt hai hàng
Hận không gặp nhau khi chưa lấy chồng .

Dịch thơ:

Biết em là gái có chồng
Sao anh còn tặng đôi vòng long lanh
Tim em xao xuyến tình anh
Ngọc này em giắt trong manh áo hồng
Bên lầu, vườn ngự mênh mông
Chồng em ôm kích cung rồng Minh Quang
Lòng anh sáng tựa trăng vàng
Vì chồng, em chẳng mơ màng bộc dâu
Lệ tuôn, trả lại ngọc châu
Hận đời không sớm gặp nhau thủa nào...

28/10/2010
(Bản dịch của Ngô Tất Tố:

Chàng hay em có chồng rồi,
Yêu em chàng tặng một đôi ngọc lành.
Vấn vương những mối cảm tình,
Em đeo trong áo lót mình màu sen.
Nhà em vườn ngự kề bên,
Chồng em cầm kích trong đền Minh Quang.
Như gương, vâng biết lòng chàng,
Thờ chồng, quyết chẳng phụ phàng thề xưa.
Trả ngọc chàng, lệ như mưa,
Giận không gặp gỡ khi chưa có chồng)




Dịch thơ của Đào Phong Lưu:

人生 感怀 Nhân sinh cảm hoài


乾坤辗转日月还 Càn khôn triển chuyển nhật nguyệt hoàn
人生经历极多端 Nhân sinh kinh lịch cực đa đoan
如我少时辛苦尽 Như ngã thiếu thời tân khổ tận
年迈奔波未安闲 Niên mại bôn ba vị an nhàn.

老天何故不公平 Lão thiên hà cớ bất công bình
命运是否有辱荣 Mệnh vận thị phu hữu nhục, vinh?
盼望世间都福海, Phán vọng thế gian đô phúc hải.
心愿人人享太平! Tâm nguyện nhân nhân hưởng thái bình!

CẢM NHẬN ĐỜI NGƯỜI

Tháng năm trời đất xoay vần
Kể sao hết nỗi trầm luân cuộc đời
Đắng cay từ thủa thiếu thời
Đến già chưa hết kiếp người long đong
Ông trời sao cứ bất công
Nhục vinh, số phận bềnh bồng nổi trôi
Điều may mong sánh biển khơi
Thái bình mong đến người người hưởng chung./.

10/2010

Dịch thơ Lương Nam Xương:
提还剑湖笔塔
梁南昌
挥宝写青天
佳句万古鲜
豪然长相继
忠孝永赤传
Dịch thơ:
Vịnh Bút Tháp hồ Hoàn kiếm
Bút thiêng viết thẳng lên trời
Lời hay ý đẹp muôn đời còn nguyên
Bao năm hào khí kế truyền
Hiếu trung mãi mãi còn bền nét son./.
10/2010

最远的距离
Tối viễn cự ly
(Khuyết danh)

君生我未生 Quân sinh ngã vị sinh
我生君已老 Ngã sinh quân dĩ lão
君恨我生迟 Quân hận ngã sinh trì
我恨君生早 Ngã hận quân sinh tảo.

君生我未生 Quân sinh ngã vị sinh
我生君已老 Ngã sinh quân dĩ lão
恨不生同时Hận bất sinh đồng thời
日日与君好 Nhật nhật dữ quân hảo.

我生君未生Ngã sinh quân vị sinh
君生我已老Quân sinh ngã dĩ lão
我离君天涯Ngã ly quân thiên nhai
君隔我海角. Quân cách ngã hải giác.

我生君未生Ngã sinh quân vị sinh
君生我已老Quân sinh ngã dĩ lão
化蝶去寻花Hoá điệp khứ tầm hoa
夜夜栖芳草Dạ dạ thê phương thảo.

Dịch nghĩa:
CHÊNH LỆCH QUÁ XA

Khi chàng sinh ra, thiếp chưa sinh
Khi thiếp sinh ra, chàng đã già
Chàng hận thiếp sinh muộn
Thiếp hận chàng sinh sớm

Khi chàng sinh ra, thiếp chưa sinh
Khi thiếp sinh ra, chàng đã già
Hận không được sinh cùng nhau
Để ngày ngày sống hạnh phúc bên chàng

Khi ta sinh ra, nàng chưa sinh
Khi nàng sinh ra, ta đã già
Ta cách nàng chân trời
Nàng cách ta góc bể

Khi ta sinh ra, nàng chưa sinh
Khi nàng sinh ra, ta đã già
Muốn biến thành con bướm tìm hoa
Đêm đêm đậu trên cỏ thơm.




Dịch thơ:
LỆCH DUYÊN

Khi thiếp chưa chào đời
Tóc sương chàng lốm đốm
Thiếp hận chàng sinh sớm
Chàng hận thiếp sinh sau

Thiếp chưa ra đời đâu
Thì tóc chàng đã bạc
Ước gì cùng tuổi tác
Để tháng ngày có đôi

Khi nàng chưa chào đời
Mái tóc ta đã bạc
Trùng xa buồn man mác
Người góc bể chân trời

Khi nàng chưa chào đời
Mái tóc ta đã bạc
Đêm đêm hằng khao khát
Hoá bướm đậu nhành hoa.

12/2010

項羽別虞姬
蔡顺
慘淡秋風鼓角悲，
可憐今夜別蛾眉。
拔山力盡天忘我，
百戰關河付與誰？

Hạng Vũ biệt Ngu Cơ
Thái Thuận
Thảm đạm thu phong cổ giốc bi,
Khả liên kim dạ biệt nga mi.
Bạt sơn lực tận thiên vong ngã,
Bách chiến quan hà phó dữ thuỳ.

Dịch nghĩa

Hạng Vũ từ biệt Ngu Cơ
Gió thu ảm đạm, tiếng trống tiếng tù và buồn bã
Thương thay đêm nay phải từ biệt người đẹp mày ngài
Sức bạt núi nay đã tận, ý trời đã chẳng ngả về ta
Trăm trận vượt quan ải nay giao phó cùng ai

Dịch thơ

Gió thu ảm đạm thê lương
Tù và trống trận chiến trường bi ai
Đêm nay xa khách mày ngài
Ý trời chẳng giúp, hết tài bạt non
Binh đao trăm trận mỏi mòn
Băng sông vượt ải biết còn cậy ai?
NHT dịch
(Bản dịch của Đào Phương Bình:
Còi trống trời thu gió thảm bay
Đêm nay từ biệt khách mày ngài
Nhổ non sức cạn, trời làm hại
Bách chiến quan hà phó mặc ai!)

__ 龍眼果
蔡顺
百果有龍眼，
如人見子都。
不應緣後熟，
喚作荔枝奴。

Long Nhãn quả
Thái Thuận
Bách quả hữu long nhãn,
Như nhân kiến Tử Đô*.
Bất ưng duyên hậu thục,
Hoán tác lệ chi nô*.

Dịch nghĩa

Quả Long Nhãn
Trong trăm thứ quả có quả long nhãn
Cũng giống như trong loài người thấy chàng Tử Đô
Chớ nên vì nhãn chín muộn
Mà gọi nó là "lệ chi nô" (đầy tớ của quả vải)

Dịch thơ

Trăm loài quả có nhãn lồng
Tử Đô tuấn tú cũng trong muôn người
Đừng vì chín muộn mà thôi
"Lệ chi nô" phải để đời cái tên
NHT dịch

(Bản dịch của Trần Thị Băng Thanh:
Loài quả có long nhãn
Như người có Tử Đô
Đừng vì nhãn chín muộn
Mà gọi "lệ chi nô" )

Chú thích:
*Tử Đô: Theo Kinh Thi, Tử Đô là một anh chàng đẹp trai. Sau dùng "Tử Đô" để chỉ những người đẹp trai nói chung.

*Lệ chi nô: Lệ chi là cây vải. Theo " Nông chính toàn thư": Cây long nhãn giống như cây vải nhưng mùa vải qua thì nhãn mới chín, nên gọi là "lệ chi nô". "Lệ chi nô" vốn chỉ hàm nghĩa là loại quả chín muộn sau vải. Nhưng từ "nô" nguyên nghĩa là đầy tớ, là người hầu hạ, nên gọi là "lệ chi nô" lại gợi một ý khinh thị nào đó đối với quả nhãn. Thái Thuận có tứ thơ: "chớ nên vì nhãn chín muộn (so với vải) mà gọi nó là lệ chi nô". Bài thơ muốn gửi gắm tâm tư của, vì đường công danh của ông có phần muộn mằn so với lứa tuổi và bạn bè.

_______________________________

Hoàng Hạc Lâu
(Thôi Hiệu)
Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ
Thử địa không dư Hoàng Hạc Lâu.
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản,
Bạch vân thiên tải không du du.
Tình xuyên lình lịch Hán dương thụ,
Phương thảo thê thê Anh vũ châu.
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

Dịch Nghĩa:

Hoàng Hạc Lâu (1)

Người xưa đã cưỡi hạc vàng bay đi, (2)
Nơi đây chỉ còn lại lầu Hoàng Hạc
Hạc vàng một khi bay đi đã không trở lại
Mây trắng ngàn năm vẫn phiêu diêu trên không
Mặt sông lúc trời tạnh, phản chiếu cây cối Hán Dương (3) rõ mồn một
Cỏ thơm trên bãi Anh Vũ (4) mơn mởn xanh tươi
Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói tỏa, sóng gợn, khiến người sinh buồn.
........................................
Chú thích:
(1) Hoàng Hạc lâu: Ở phía tây nam thành Vũ Xương.
(2) Người xưa đã cưỡi hạc vàng bay đi: Tục truyền Phí Văn Vi thành tiên, thường cưỡi hạc về nghỉ ở Hoàng Hạc lâu.
(3) Hán Dương: Một địa điểm bên sông Dương Tử tỉnh Hồ Bắc.
(4)Bãi Anh Vũ: Khu bãi bến khúc sông thuộc Vũ Xương tỉnh Hồ Bắc

Dịch thơ:

Ngươi xưa cưỡi hạc đã bay rồi
Để lại trơ lầu Hoàng hạc thôi
Cất cánh hạc bay không lại nữa
Ngàn năm mây trắng vẫn lờ trôi
Mưa sông Hán tạnh cây quang tỏ
Cỏ mởn xanh thơm Anh Vũ ngời
Sẩm tối quê nhà đâu đó nhỉ?
Trên sông khói sóng gợn sầu lơi

(Lương Cao Cường)

Chào thi hữu Cao Cường!
Cám ơn bạn đã ghé thăm trang thơ dịch của mình và cho mình thưởng thức 1 bài dịch khá hay. Xem trang thơ của bạn, thấy bạn có cùng sở thích thơ Đường với mình. Rất vui được làm quen và giao lưu với bạn.
NHT

Chú Nguyễn hữu thăng hình như có mấy từ sai " huỳnh phân ảnh" = "hoàng phân ảnh" " nhất sanh ná khẳn" = "nhất sinh ná khẳng"
CÚC HOA
(Thái Thuận)

Lãnh liệt thu thâm độc nại sương
Nhiễu tùng khai biến bạn ly quang(1)
Thảo biên nhật mộ huỳnh(2) phân ảnh
Trúc lý phong hàn xạ(3) tiến hương
Chúng diễm(4) ưng tàm khuy vãn tiết(5)
Nhất sanh ná khẳn phụ trùng dương
Nhàn trung nga khởi Đào Bành Trạch(6)
Tọa đới du nhiên thú vị trường

Dịch nghĩa:
Hoa Cúc
Rét dữ dội, thu đã già, một mình chịu đựng cùng sương
Quằng nhánh hoa nở rộ trong ánh sáng của rào dạu
Bên, cỏ ban đêm bóng đom đóm rõ ảnh sắc
Trong truc, theo gió lạnh gióng chuột xạ tiến mùi hương
Các giống hoa đẹp tiết muộn ưng cười chê
Suốt đời không phụ tiết trùng dương
Trong lúc nhàn chợt nhớ ông Đào Bành Trạch
Ngồi đối bóng thấy tự nhiên lòng thấy thú vị vô cùng

Chú thích:
(1) Ly quang: Ánh sáng do rào dạu phản chiếu
(2) Huỳnh: Đom Đóm
(3) Xạ: chuột xạ, một giống chuột nhỏ lông trắng, trong hạch có hương nên đi đến đâu có mùi hương đến đó (xạ hương)
(4) Chúng diễm : các loài hoa đẹp
(5) Vãn tiết: Mùa thu. Các hoa đều nở mùa xuân, riêng hoa cúc nở mùa thu ( gợi cho ta thấy cảnh thành đạt muộn màng)
(6) Đào Bành Trạch: tên thạt là Đào Tiềm, người đời Tấn, có tên nữa là Uyên Minh, tự là Nguyên Lượng, biệt hiệu là Tịnh tiết, tính tình cao khiết văn chương siêu việt nhà nghèo được làm quan nhưng ông chỉ lĩnh chức quan nhỏ, làm huyện lệnh ở huyện Bành Trạch
Nên người ta gọi ông là Đào Bành Trạch.
Đào Tiềm rất thích hoa nhất là hoa cúc, ông thường ngồi nói chuyện với hoa, nên hễ nói đến hoa Cúc là người ta liên tưởng đến Đào Bành Trạch.

Dịch thơ:
Thu già rét dữ đứng cùng sương
Sáng dạu hoa khoe ánh nở vươn
Ảnh sắc cỏ đêm đom đóm rọi
Hiu lồng trúc động xạ dâng hương
Trăm hoa đàm tếu cười sang muộn
Chẳng phụ một đời tiết nhị dương
Chợt nhớ ông Đào trong hứng khởi
Lòng ngồi đối bóng lạ vui trường

(Lương Cao Cường)

Chú Nguyễn Hữu Thăng viết bản gốc bị sai 2 từ ở 2 câu "Đảo quái tà xuyên đạm hựu hồng" " Quái " = "Quảy". "Châu liêm phảng phất hồn vô ngại" " phảng phất" = "Phưởng phất". phảng phất sẽ bị hiểu nhầm thành phảng phất mùi hương, nó có nghĩa như là mùi hương thoang thoảng đâu đây. Còn Phưởng phất mà Thái thuận viết trong thơ thì lại khác . Phưởng là gì ? ai đã xem các phim chưởng bộ sẽ thấy cái Phương lông mà phái Nga Mi chưởng môn hay Lý Mạc Sầu thường cầm. Nên cái "Phưởng" trong thơ nói là trong rèm có Thái Ất Chân Nhân chứ không phải trong rèm dấu tiên nữ mà phảng phất hương hoa. nên chỉ cần sai chữ "Phưởng" thành chữ " Phảng" thôi mà nó đã xa lệch ý thơ nhiều đến vậy
Mai Ảnh
(Thái Thuận)

Đảo quảy tà xuyên đạm hựu hồng
Dao đài chỉ trướng ám tương thông
Di lai song ngoại phong xuy hậu
Hoành quá sơn tiền lộ chiếu trung
Đông Các truyền thần thanh họa bút
Tây Hồ tả hứng khổ ngâm ông
Châu liêm phưởng phất hồn vô ngại
Nghi thị chân nhân tại tuyết cung

Dịch nghĩa:

Ảnh Hoa Mai

Ngửa nghiêng ngang dọc, nhạt lại đậm
Nơi trướng giấy chốn đài ngọc có nẻo thông kín nhẹm không cho trông thấy bên trong
Ngoài song còn xót lại sau khi gió thổi qua rồi
Trước núi thoáng ngang trong ánh móc chiếu sáng
Nơi Đông Các thàn truyền vào có ngon bút thanh họa
Chốn tây hồ hứng gợi có nhà thơ ngâm hay
Phưởng lông phất cạnh rèm châu mà không ngần ngại
Ngỡ rằng ở cung tuyết có thái ất chân nhân

Dịch thơ:
Ngang nghiêng dọc nét đậm mờ phai
Chốn ngọc bình phong chặn mắt dài
Gió thổi qua khe còn xót lọt
La đà trước núi ánh hồng lai
Thần truyền bút họa thanh Đông Các
Hứng vịnh Tây Hồ gợi khổ ai
Phưởng phất rèm châu không trở ngại
Ngờ nơi cung tuyết có tiên cài

Lương Cao Cường

THƠ CHỮ HÁN

Bài thơ chữ Hán, biết bao người
Ngâm ngợi tháng ngày chẳng biết ngơi
Một chữ xem rồi, lòng vẫn nhớ
Đôi dòng đọc mãi, dạ khôn nguôi
Kho vàng đường luật bao la đất
Vựa ngọc thi thư bát ngát trời
Dịch nghĩa hay thơ đều quý cả
Hồn thơ chảy mãi đến muôn đời.

Lính thuỷ

Thi hữu Cao Cường thân mến!
Cường xem nguyên bản tác phẩm dịch thơ Lữ Đường của nhà thơ Nam Bộ gốc Hoa là Quách Tấn sẽ thấy tác giả phiên âm Hán - Việt theo tiếng địa phương Nam Bộ rất nhiều, như "hoàng" phiên âm thành "huỳnh", "khẳn" thành "khẳng"..., "sinh" thành "sanh". Cả Quách Tấn và NHT đều không sai. Nhưng mình muốn sửa lại từ ngữ phiên âm cho phổ thông, hơn nữa Thái Thuận lại là người Bắc Ninh, không nên phiên âm thơ của ông theo tiếng miền Nam. Còn chữ "仿佛“ thì Cao Cường phát hiện đúng đấy, mình tra lại từ điển, thấy "仿“ có 2 cách phiên âm Hán - Việt là "phỏng" hoặc "phưởng", nghĩa là "dường như" và mình có dùng từ "dường" ("dường bất tận...") trong bài thơ dịch; còn "phảng phất" thì đúng như Cường phân tích. Cám ơn bạn!
NHT

[align=center]Tiết Phụ Ngâm
(Trương Tịch)

Quân tri thiếp hữu phu,
Tặng thiếp song minh châu;
Cảm quân triền miên ý,
Hệ tại hồng la nhu.
Thiếp gia cao lâu liên uyển khởi,
Lương nhân chấp kích minh quang lý.
Tri quân dụng tâm như nhật nguyệt,
Sự phu thê nghĩ đồng sinh tử.
Hoàn quân minh châu song lệ thùy
Hận bất tương phùng vị giá thì.

Dịch Nghĩa:

Bài Ca Người Tiết Phụ

Anh biết em đã có chồng,
Tặng em đôi hạt châu sáng.
Cảm động trước tình đeo đẳng của anh,
Em buộc vào áo lót mình bằng lụa hồng.
Nhà em có lầu cao kề bên vườn hoa,
Chồng em cầm kích túc trực trong điện Minh Quang. (1)
Vẫn biết lòng anh trong sáng như mặt trời, mặt trăng,
(Nhưng) em đã thề cùng sống chết với chồng.
Trả lại anh đôi hạt châu sáng, hai hàng nước mắt nhỏ sa,
Ân hận không gặp nhau lúc chưa lấy chồng.

Chú thích:
1) Minh Quang: Tên một điện trong hoàng cung triều Hán

Dịch thơ:
Bài Ca Người Tiết Phụ

Thân thiếp đã gửi chàng thông tỏ
Tặng thiếp đôi châu ngỏ gửi mình
Cảm lòng trước kẻ si tình
Giải hồng buộc chặt dấu mình minh châu
Vườn ngự uyển lầu cao kề sát
Minh Quang đền kích sát lang quân
Tâm chàng tựa ánh gương thần
Nhưng lòng thiếp nguyện vẹn thân tam tòng
Lệ tuôn trào trả lòng chàng hỡi
Hận đời này chẳng sớm gặp nhau.

Lương Cao Cường[/align]

Chào bạn Cao Cường!
Bản dịch "Tiết phụ ngâm" của Cường cũng khá sát nghĩa và nghệ thuật có những sáng tạo đấy. Chỉ lưu ý , trong bản dịch của Cường cũng như của cụ Ngô Tất Tố , gọi "đền Minh Quang" là không đúng, mà đó là danh từ chỉ 1 cung điện cụ thể, sau thành từ chỉ cung điện nói chung. Nếu là đền chùa thì không cần quan võ cầm kích canh giữ.

NHT

[align=center]Tĩnh Dạ Tứ
(Lý Bạch)

Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.

Dịch Nghĩa:

Đầu giường, ánh trăng rọi sáng,
Tưởng là sương trên mặt đất
Ngẩng đầu ngắm trăng sáng
Cúi đầu nhớ quê cũ

Dịch thơ

Đầu giường trăng rọi xuống
Tưởng mặt đất đầy sương
Ngẩng đầu ngắm trăng sáng
Cúi đầu nhớ quê hương

Lương Cao Cường[/align]

[align=center]Chu trung độc chước
(Trần Quang Triều)
Thu mãn sơn thành bội tịch liêu,
Gia thư bất đáo hải thiên diêu.
Nhân tình sơ mật xao bồng vũ,
Thế thái cao đê phách mạn triều .
Tùng cúc cố lưu ta dị lộ,
Cầm thư tuế vãn hỷ đồng điều.
Kỷ đa lỗi khối hung trung sự,
Thả hướng tôn tiền thí nhất kiêu.

Dịch nghĩa:
(Nguyễn Hữu Thăng)
Thu về đầy núi, càng khiến hiu quạnh bội phần,
Thư nhà không đến miền biển xa xăm này.
Tình người thưa nhặt như mưa gõ mui thuyền,
Thói đời lên xuống như nước triều vỗ bờ.
Tùng cúc bạn cũ, than ôi, nay đã khác nẻo,
Tuổi già đèn sách, mừng rằng hợp điệu.
Biết bao nỗi niềm chồng chất trong lòng,
Hãy thử giả khuây trước chén rượu xem sao

Dịch Thơ:

Thu về đầy núi cảnh cô liêu
Biển vắng thư nhà bặt mất tiêu
Thưa thớt tình người mưa gõ mái
Thói đời lên xuống tựa đông triều
Bạn xưa Tùng Cúc ôi.. trăm nẻo
Đèn sách làm vui tuổi xế chiều
Chồng chất nỗi niềm còn hỗn độn
Khuây sầu thử chén có vơi tiêu

Lương Cao Cường[/align]

6 BÀI THƠ XUÂN CUẢ THÁI THUẬN
(Tiến sĩ Triều Lê)


春暮

百年身世嘆浮苹
春去誰能不老成
流水橋邊楊柳影
夕陽江上鷓鴣聲
月於煙樹雖無分
風與天香尚有情
九十韶光容易過
草心游子苦難平

XUÂN MỘ

Bách niên thân thế thán phù bình
Xuân khứ thùy năng bất lão thành
Lưu thủy kiều biên dương liễu ảnh
Tịch dương giang thượng giá cô thanh
Nguyệt ư yên thụ tuy vô phận
Phong dữ thiên hương thượng hữu tình
Cửu thập thiều quang dung dị quá
Thảo tâm du tử khổ nan bình.

Dịch nghĩa:

CHIỀU XUÂN

Thân thế trăm năm than cho kiếp bèo nổi
Xuân đi rồi có ai không thành người già
Bên cầu nước chảy in bóng dương liễu
Trên sông chiều tà tiếng gà gô (đa đa) não nuột
Trăng lồng trong khói cây tuy không có phận gì
Gió quyện hương trời vẫn có tình với nhau
Chín chục tuổi xuân qua một cách dễ dàng
Khiến nỗi lòng người con đi xa khó bình lặng được.

Dịch thơ:

Thân thế trăm năm kiếp bèo trôi
Xuân qua ai tránh khỏi cuối đời
Bên cầu nước chảy ngời bóng liễu
Dưới bến đa kêu não lòng người
Trăng dẫu hững hờ buông tán lá
Gió còn xao xuyến quyện hương trời
Thấm thoắt thiều quang đà chín chục
Day dứt cõi lòng mãi khôn nguôi

NHT dịch




初春

三冬过了一春归
做暖 东风放放吹
冰雪冻 痕铺水面
乾坤生意上林枝
柳还旧绿鹦犹经
桃试新红蝶未知
日暮乡贯回首望
草心游子不胜悲


SƠ XUÂN

Tam đông quá liễu nhất xuân quy
Tác noãn đông phong phóng phóng suy
Băng tuyết đông ngân phô thủy diện
Càn khôn sinh ý thượng lâm chi
Liễu hoàn cựu lục oanh du tĩnh
Đào thí tân hồng điệp vị tri
Nhật mộ hương quán hồi thủ vọng
Thảo tâm du tử bất thắng bi

Dịch nghĩa :

ĐẦU XUÂN

Ba tháng mùa đông đã qua đi, một mùa xuân lại về
Gió đông đem hơi ấm nhè nhẹ thổi
Dấu vết băng tuyết đọng phô bày trên mặt nước
Ý của đất trời gửi gắm trên nhánh cây rừng
Liễu trở lại màu xanh cũ, con oanh còn im tiếng
Đào thử màu hồng mới, con bướm chưa hay biết
Trời tối, ngoảnh đầu trông về quê cũ
Lòng người con nơi xa buồn thương vô cùng

Dịch thơ:

Đông qua, xuân mới đã lại về
Gió tràn hơi ấm khắp làng quê
Nước phô băng tuyết màu óng ánh
Chồi ẩn càn khôn nhựa tràn trề
Liễu lại thắm xanh, oanh lặng hót
Đào vừa hé đỏ, bướm chưa về
Trời tối, ngoảnh đầu nhìn quê cũ
Nỗi nhớ niềm thương bấy não nề .

NHT dịch

*
* *

長安春暮

自信才非十八仙
長安空此歲花遷
蕭條官舍如僧舍
潦倒今年劇往年
上苑顛狂憐戲蝶
故鄉歸去負啼鵑
妻孥猶嫌時能飯
未辨囊中買酒錢


TRƯỜNG AN XUÂN MỘ

Tự tín tài phi thập bát tiên,
Trường An không thử tuế hoa thiên
Tiêu điều quan xá như tăng xá,
Lão đão kim niên kịch vãng niên.
Thượng uyển điên cuồng linh hý điệp,
Cố hương quy khứ phụ đề quyên.
Thê noa do hiểm thời năng phạn,
Vị biện nang trung mãi tửu tiền.

Dịch nghĩa:

Tự biết tài mình không sánh được như mười tám vị tiên
Nơi kinh đô để tuổi trẻ qua đi một cách vô ích
Nhà quan buồn vắng như nhà của sư sãi
Năm nay vất vả chẳng khác gì năm ngoái
Thương con bướm say múa ham vui ở vườn thượng uyển
Phụ lòng con chim cuốc gọi trở về quê cũ
Ngại nỗi vợ con đang lúc phải lo cơm gạo
Chưa sẵn tiền giắt lưng để mua rượu


Dịch thơ:

CHIỀU XUÂN TRÀNG AN

Thần tiên tài giỏi ắt hơn đây
Tuổi trẻ Trường An phí tháng ngày
Hiu hắt nhà quan như nhà sãi
Long long năm ngoái hệt năm nay
Thượng uyển bướm đùa, vui vẻ thế!
Quê hương cuốc gọi, phũ phàng thay!
Vợ con nheo nhóc lo cơm cháo
Chưa sẵn tiền lưng để rượu say.

NHT dịch



*
* *


伤春

水流东逝日西奔
九十绍光几 见存
雨暗云埋芳草渡
莺愁燕惨落花村
浮生易悟南华梦
乐事谁同北海樽
江上不堪回首望
烟波渺渺又黄昏


THƯƠNG XUÂN

Thủy lưu đông thệ nhật tây bôn
Cửu thập thiều quang kỷ kiến tồn
Vũ ám vân mai phương thảo độ
Oanh sầu yến thảm lạc hoa thôn
Phù sinh dị ngộ Nam Hoa mộng
Lạc sự thù đồng Bắc hải tôn
Giang thượng bất kham hồi thủ vọng
Yên ba diếu diếu hựu hoàng hôn

Dịch nghĩa:

THƯƠNG XUÂN

Nước chảy xuôi về đông, mặt trời chạy về tây
Chín chục thiều quang (thời thanh xuân) còn được bao lâu nữa?
Mưa và mây u ám bến đò cỏ thơm
Yến oanh sầu thảm nơi thôn xóm hoa rụng
Sống phù phiếm dễ lầm giấc mộng của Nam Hoa
Cảnh vui khó ai bằng được Bắc Hải
Trên sông ngoảnh đầu lại lòng buồn không chịu nổi
Khói sóng mờ mờ rồi trời chạng vạng tối

Chú thích:
- Nam Hoa mộng: Giấc mộng Nam Hoa. Theo sách Nam Hoa của Trang Chu: Trang Chu mơ thấy mình hóa bướm, khi tỉnh ngỡ ngàng không biết mình nằm mơ hóa bướm hay bướm mộng háo ra mình.
- Bắc Hải tôn: Chén rượu của Bắc Hải, tên hiệu của Khổng Dung, thời Hậu Hán, tính hào hoa, luôn đông khách, chén rượu không mấy lúc trống không.

Dịch thơ:
Mặt trời cứ lặn, nước cứ xuôi
Xuân xanh thấm thoắt sắp qua rồi
Mưa ám mây che bờ cỏ ngát
Oanh buồn yến thảm xóm hoa rơi
Giấc mộng Nam Hoa, phù phiếm thế !
Chén vui Bắc Hải, lẫn lầm thôi !
Trên sông nhìn lại lòng đau quặn
Mịt mù khói sóng tối tăm trời.
NHT dịch

(Bản dịch của Quách Tấn:
Đông: nước cứ tuôn, Tây: ác trầm
Thiều quang chín chục sót bao lăm!
Oanh sầu yến thảm thôn hoa rụng
Mưa lấp mây vùi bến cỏ thơm
Giấc thắm Nam Kha đời dễ lạc
Chén vui Bắc Hải thú không tầm
Trên sông khói sóng theo ngày tối
Ngoảnh lại quê xa lệ khó cầm)




*
* *




春感

乾始坤 生共到头
丝毫未报我心愁
梅花十二 楼台梦
草色三千 世界愁
鬓雪东风吹不散
泪珠夜雨滴空流
此身此日将何似
浩浩 长江泛泛舟

XUÂN CẢM

Càn thủy khôn sinh cộng đáo đầu
Ty hào vị báo ngã tâm ưu
Mai hoa thập nhị lâu đài mộng
Thảo sắc tam thiên thế giới sầu
Mấn tuyết đông phong xuy bất tán
Lụy châu dạ vũ trích không lưu
Thử thân thử nhật tương hà tự
Hạo hạo trường giang biếm biếm châu

Dịch nghĩa:

CẢM XÚC MÙA XUÂN

Từ khi trời đất sinh ra cho tới nay
Chưa hề báo đáp được (công ơn cha mẹ)- điều ta phiền muộn
Mười hai tầng lầu chỉ là giấc mộng dưới gốc cây hoa mai
Ba nghìn thế giới sắc cỏ xanh vẫn đầy sầu muộn
Tóc trắng như tuyết, gió đông thổi không tan
Nước mắt như mưa đêm chảy mãi
Thân này ngày này cứ như vậy hay sao?
Sông dài mênh mông, thuyền cứ lênh đênh vô định.

Dịch thơ:
CẢM XÚC MÙA XUÂN

Trời đất sinh ra đến bây giờ
Ơn dày chưa trả, những buồn lo
Lâu đài hoa lệ đều ảo mộng
Thế giới xanh rờn chỉ ước mơ
Gió chẳng thổi tan đầu điểm tuyết
Lệ cứ tuôn trào mắt sa mưa
Thân sống vật vờ theo ngày tháng
Thuyền cứ lênh đênh chẳng bến bờ.
NHT dịch


(Bản dịch thơ của Quách Tấn:
Đất dưỡng trời sanh tự bấy lâu
Công ơn đã trả chút nào đâu!
Lâu đài lớp lớp mai xây mộng
Thế giới thênh thênh cỏ nhuộm sầu
Gió ấm mái đầu khôn rã tuyết
Mưa dầm khóe mắt chẳng ngừng châu
Ngày nào thân cũng như ngày nấy
Cuồn cuộn sông dài chiếc sõng câu. )



*
* *


春晚
参差 野树暮烟笼
四顾微茫夕照中
歌管楼台芳草雨
秋千庭院落花风
诗书醉我三杯酒
岁月惊人两鬓逢
云阙未应甘酯断
故乡江见来鸿


XUÂN VÃN

Sâm si dã thụ mộ yên lung
Tứ cố vi mang tịch chiếu trung
Ca quản lâu đài phương thảo vũ
Thu thiên đình viện lạc hoa phong
Thi thư túy ngã tam bôi tửu
Tuế nguyệt kinh nhan lưỡng mấn bồng
Vân khuyết vị ưng cam chỉ đoạn
Cố hương giang thượng kiến lai hồng

Dịch nghĩa:
HOÀNG HÔN MÙA XUÂN

Khói chiều tỏa trên cây ngoài đồng nội trông so le
Bốn bề mờ ảo trong ánh hoàng hôn
Tiếng ca tiếng sáo dìu dặt trong lâu đài, mưa rơi trên cỏ thơm
Cây đu trong khuôn viên đánh đu, gió thổi hoa rụng
Thơ phú thư pháp làm ta say cùng ba chén rượu
Năm tháng làm ta kinh sợ tóc rối như cỏ bồng
Chốn cửa rồng chưa đành lòng ra về vì ngọt bùi (dâng cha mẹ) bị đứt
Trên sông chợt thấy con chim hồng từ quê hương bay đến

Dịch thơ:


HOÀNG HÔN MÙA XUÂN

Khói chiều bảng lảng ngọn cây đồng
Hoàng hôn mờ ảo phủ mênh mông
Mưa hát người ca vui lầu phượng
Hoa rơi đu lặng vắng sân rồng
Say ba chén rượu thơ lai láng
Sợ những ngày tàn tóc rối tung
Ngọt bùi cửa khuyết lòng chưa thỏa
Chim hồng quê mẹ thoáng trên sông.

NHT dịch


(Bản dịch của Quách Tấn:
CHIỀU XUÂN

Khói lồng cây nội so le
Trời mây bảng lảng tư bề chiều hôm
Ca lầu mưa rưới cỏ thơm
Viện đu thú lộng chập chờn gió hoa
Thi thư ba chén ngà ngà
Tháng ngày hai mái tóc già rối bong!
Trân cam chưa chút thỏa lòng
Trên sông chợt thấy bóng hồng cố hương)




*
* *

XUÂN MỘ
(Thái Thuận)

Bách niên thân thế thán phù bình
Xuân khứ thùy năng bất lão thành
Lưu thủy kiều biên dương liễu ảnh
Tịch dương giang thượng giá cô thanh
Nguyệt ư yên thụ tuy vô phận
Phong dữ thiên hương thượng hữu tình
Cửu thập thiều quang dung dị quá
Thảo tâm du tử khổ nan bình.

Dịch nghĩa:

CHIỀU XUÂN
(Nguyễn Hữu Thăng)

Thân thế trăm năm than cho kiếp bèo nổi
Xuân đi rồi có ai không thành người già
Bên cầu nước chảy in bóng dương liễu
Trên sông chiều tà tiếng gà gô (đa đa) não nuột
Trăng lồng trong khói cây tuy không có phận gì
Gió quyện hương trời vẫn có tình với nhau
Chín chục tuổi xuân qua một cách dễ dàng
Khiến nỗi lòng người con đi xa khó bình lặng được

Dịch Thơ:

Chiều Xuân

Kiếp bèo trôi nổi ngậm ngùi thân
Xuân đến xuân đi tóc bạc dần
Nước chẩy bên cầu in bóng liễu
Sông chiều não ruột tiếng đa ngân
Khói cây đâu phận lồng trăng bóng
Gió quyện hương trời có nghĩa ân
Chín chục tuổi đời đà mấy chốc
Công sinh chưa trả nặng đường trần

(Lương Cao Cường) dịch

SƠ XUÂN
(Thái Thuận)

Tam đông quá liễu nhất xuân quy
Tác noãn đông phong phóng phóng suy
Băng tuyết đông ngân phô thủy diện
Càn khôn sinh ý thượng lâm chi
Liễu hoàn cựu lục oanh du tĩnh
Đào thí tân hồng điệp vị tri
Nhật mộ hương quán hồi thủ vọng
Thảo tâm du tử bất thắng bi

Dịch nghĩa :
(Nguyễn Hữu Thăng)
ĐẦU XUÂN

Ba tháng mùa đông đã qua đi, một mùa xuân lại về
Gió đông đem hơi ấm nhè nhẹ thổi
Dấu vết băng tuyết đọng phô bày trên mặt nước
Ý của đất trời gửi gắm trên nhánh cây rừng
Liễu trở lại màu xanh cũ, con oanh còn im tiếng
Đào thử màu hồng mới, con bướm chưa hay biết
Trời tối, ngoảnh đầu trông về quê cũ
Lòng người con nơi xa buồn thương vô cùng

Dịch thơ

Đông qua xuân lại trở về rồi
Gió nhẹ đông lùa thổi ấm hơi
Dấu tuyết băng tan vờn mặt nước
Đất trời ngỏ ý hiếu sinh chồi
Liễu khoe lại sắc oanh còn nín
Đào mới nhuộm hồng chẳng bướm chơi
Mắt dõi quê nhà trời xẩm tối
Thương lo mong trả đức sanh thời

(Lương Cao Cường) dịch

TRƯỜNG AN XUÂN MỘ
(Thái Thuận)

Tự tín tài phi thập bát tiên,
Trường An không thử tuế hoa thiên
Tiêu điều quan xá như tăng xá,
Lão đão kim niên kịch vãng niên.
Thượng uyển điên cuồng linh hý điệp,
Cố hương quy khứ phụ đề quyên.
Thê noa do hiểm thời năng phạn,
Vị biện nang trung mãi tửu tiền.

Dịch nghĩa:
(Nguyễn Hữu Thăng)

Tự biết tài mình không sánh được như mười tám vị tiên
Nơi kinh đô để tuổi trẻ qua đi một cách vô ích
Nhà quan buồn vắng như nhà của sư sãi
Năm nay vất vả chẳng khác gì năm ngoái
Thương con bướm say múa ham vui ở vườn thượng uyển
Phụ lòng con chim cuốc gọi trở về quê cũ
Ngại nỗi vợ con đang lúc phải lo cơm gạo
Chưa sẵn tiền giắt lưng để mua rượu

Dịch thơ

Chiều Xuân Trường An

Thập bát tiên tri chẳng dám bì
Trường an uổng phí tuổi qua đi
Nhà quan buồn vắng như nhà sãi
Năm ngoái năm nay chẳng khác gì
Thượng uyển mê say thương bướm lượn
Quê nhà cuốc gọi phụ lòng mi
Vợ con cơm gạo chăm bề khổ
Tiền rượu giắt lưng chẳng sẵn chi

(Lương Cao Cường) dịch

Chào Cao Cường!
Cháu dịch hay đấy, luật vần, luật bằng trắc và niêm khá đúng, nhưng về luật đối thì chưa chú ý lắm thì phải, nên có chỗ chưa đối lắm! Chú thấy cháu rất có nhiều triển vọng.
NHT

征妇吟
蔡顺
庭草成巢柳又丝
征夫何日是归期
半帘残月伤心夜
一枕啼鹃落泪时
塞北云长孤燕影
江南春尽老蛾眉
昨来几度 相思梦
曾到 君边知不知

CHINH PHỤ NGÂM
Thái Thuận
Đình thảo thành sào liễu hựu ty
Chinh phu hà nhật thị quy kỳ?
Bán liêm tàn nguyệt thương tâm dạ
Nhất chẩm đề quyên lạc lệ thì
Tái Bắc vân trường cô nhạn ảnh
Giang Nam xuân tận lão nga my
Sạ lai kỷ độ tương tư mộng
Tằng đáo quân biên tri bất tri

Dịch nghĩa:

KHÚC NGÂM NGƯỜI VỢ CÓ CHỒNG RA TRẬN

Cỏ nơi sân đã um tùm, liễu lại buông tơ
Ngày nào là ngày về của người đi chinh chiến?
Rèm vén nửa, trăng tàn, đó là đêm thương tâm
Một gối đơn, chim cuốc kêu, đó là lúc rơi nước mắt
Bên kia ải Bắc mây vầng bóng nhạn đơn côi
Bên này sông Nam xuân hết chân mày nhợt nhạt
Từ trước đến nay giấc mộng tương tư đã mấy lần
Thường đến bên chàng, chàng có biết hay không ?


Dịch thơ:

Cỏ dại đầy sân, liễu rủ tơ
Chàng đi chinh chiến đến bao giờ?
Trăng tàn, rèm vén, lòng sao tủi
Cuốc gọi, gối mình, lệ chẳng khô
Ải Bắc mây dày, chim nhạn lẻ
Sông Nam xuân hết, nét ngài thưa
Chàng ơi có biết bao thương nhớ
Đằng đẵng theo chàng mỗi giấc mơ.

NHT dịch
Chú thích:
- Tái Bắc (phía bắc biên giới): Xưa chỉ vùng biên giới Trung Hoa giáp với xứ Hung Nô, nơi hay xảy ra chiến tranh.
- Giang Nam: Vùng đất nam sông Trường Giang, có nhiều cảnh đẹp.

*
* *

Bản dịch Chinh Phụ Ngâm của chú NHT thật hay có thể nói còn hay hơn cả bản dịch của Quách Tấn nữa. Chúc ngọn bút của Chú ngày càng bay xa.

[blockquote]Một số bài thơ dịch của Thái Thuận về thân phận người phụ nữ:[/blockquote][blockquote][/blockquote][blockquote]望夫山[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote]化石山头几夕曛[/blockquote] [blockquote]伤心无路更逢君[/blockquote] [blockquote]天涯目断年年月[/blockquote] [blockquote]江上魂消幕幕云[/blockquote] [blockquote]清泪一斑花露滴[/blockquote] [blockquote]离情万种草烟分[/blockquote] [blockquote]湘妃若识 相思苦[/blockquote] [blockquote]不惜哀弦寄与闻[/blockquote] [blockquote]VỌNG PHU SƠN[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote]Hóa thạch sơn đầu kỷ tịch huân[/blockquote] [blockquote]Thương tâm vô lộ cánh phùng quân[/blockquote] [blockquote]Thiên nhai mục đoạn niên niên nguyệt[/blockquote] [blockquote]Giang thượng hồn tiêu mộ mộ vân[/blockquote] [blockquote]Thanh lệ nhất ban hoa lộ trích[/blockquote] [blockquote]Ly tình vạn chủng thảo yên phân[/blockquote] [blockquote]Tương phi nhược thức tương tư khổ [/blockquote] [blockquote]Bất tích ai huyền ký dữ văn.[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote] [/blockquote]


Dịch nghĩa:


[blockquote]NÚI VỌNG PHU[/blockquote]
Đầu núi hóa đá đã bao nhiêu đêm ngày rồi
Đau lòng không còn đường gặp lại chàng lần nữa
Mỏi mắt nhìn trăng cuối chân trời năm này sang năm khác
Chiều chiều hồn tan theo đám mây trên sông
Sương đọng trên hoa như nước mắt trong vắt nhỏ từng giọt
Khói tỏa trên cỏ mang theo vạn mối tình ly biệt
Nàng Phi bên sông Tương nếu biết được nỗi khổ vì nhớ nhau
Chớ tiếc dây đàn buồn não nuột, xin gửi đến cùng nghe.
Dịch thơ:

[blockquote] [/blockquote] [blockquote]Đêm ngày hóa đá đứng đầu non[/blockquote] [blockquote]Đau đáu chờ ai, mãi chẳng còn[/blockquote] [blockquote]Mắt mỏi nhìn trăng qua năm tháng[/blockquote] [blockquote]Hồn tan theo nước mỗi chiều hôm[/blockquote] [blockquote]Sương rơi lệ khổ hoa sầu thảm[/blockquote] [blockquote]Khói tỏa tình đau cỏ tủi hờn[/blockquote] [blockquote]Nhắn gửi Tương Phi cùng tiếc nhớ[/blockquote] [blockquote]Cho nghe khúc nhạc trĩu u buồn[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] Chú thích: - Tương phi: Nàng Phi bên sông Tương. Theo tích cổ: Vua Thuấn băng hà, hai bà vợ là Hoàng Vũ, Nữ Anh khóc ở sông Tương. Nước mắt lẫn máu rơi vào thân trúc hóa thành những chấm lốm đốm, gọi là ban ban trúc.


*

*

* [blockquote]秋闺[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote]朦胧残月五更钟[/blockquote] [blockquote]云雨相随楚蒙慵[/blockquote] [blockquote]孤枕寒灯秋共冷[/blockquote] [blockquote]离愁别恨酒争浓[/blockquote] [blockquote]天涯目断登楼怯[/blockquote] [blockquote]席上书 成忍泪封[/blockquote] [blockquote]无限花容消瘦尽[/blockquote] [blockquote]西风吹老水芙蓉。[/blockquote]



[blockquote]THU KHUÊ
[/blockquote]Mông lung tàn nguyệt ngũ canh chung
Vân vũ tương tùy Sở mộng dung
Cô chẩm hàn đăng thu cộng lãnh
Ly sầu biệt hận tửu tranh nồng
Thiên nhai mục đoạn đăng lâu khiếp
Tịch thượng thư thành nhẫn lệ phong
Vô hạn hoa dung tiêu sấu tận T
ây phong xuy lão thủy phù dung.

Dịch nghĩa:

PHÒNG KHUÊ MÙA THU

Trăng tàn lờ mờ chuông đánh canh năm
Mâymưa theo vào giấc mộng vua
Sở Gối đơn chiếc đèn lạnh cùng đêm thu lạnh
Nỗi sầu hận ly biệt sâu sắc tranh với rượu cay nồng
Chân trời ngút tầm mắt lên lầu thấy sợ
Thư viết xong trên chiếu, nén nước mắt phong kín lại
Không biết đã có bao nhiêu khuôn mặt hoa gầy đi, tàn tạ hết
Gió tây thổi lại làm già héo bông hoa thuỷ phù dung.

Dịch thơ:

Canh năm trăng xế vẳng hồi chuông
Chìm đắm mây mưa mộng Sở vương
Gối lẻ đèn mờ thu lạnh lẽo
Ly sầu hận biệt rượu cay suông
Nhìn chân trời thẳm lòng e sợ
Gấp lá thư buồn lệ chực tuôn
Bao kiếp má hồng tàn tạ hết
Đóa sen xơ xác gió tây phương.


Chú thích:



- Sở mộng (giấc mộng vua Sở): Vua nước Sở đi chơi núi Vu Sơn, nằm ngủ ở quán Cao Đường, nằm mơ thấy một người con gái đẹp đến ngủ chung, tự xưng là nữ thần chốn Dương Đài, sớm làm mây tối làm mưa. Vì vậy cuộc tình trai gái gọi là “cuộc mây mưa”.



- Thủy phù dung: Tức hoa sen. Câu kết ý nói hoa trên mặt đất đã tàn tạ hết, gió tây lại làm héo tiếp hoa dưới nước.


昭君 出塞 [blockquote]南来程尽北来程[/blockquote] [blockquote]南北那堪涨别情[/blockquote] [blockquote]万里汉天花有泪[/blockquote] [blockquote]百年胡地马无声[/blockquote] [blockquote]一团罗绮伤春老[/blockquote] [blockquote]几曲琵琶诉月明[/blockquote] [blockquote]吩咐君王安枕席[/blockquote] [blockquote]愁城一片是长城。[/blockquote]



[blockquote][/blockquote] [blockquote]CHIÊU QUÂN QUA ẢI[/blockquote] Hết Nam lên Bắc bấy xa xăm
Ly biệt khổ đau dạ khó cầm
Trời Hán lệ hoa tuôn vạn dặm
Đất Hồ ngựa chiến lặng trăm năm
Đầy thân gấm vóc thương xuân héo
Mấy khúc đàn dây khóc chị Hằng
Nhắn nhủ quân vương yên giấc ngủ
Sầu thành thay cả chiến thành chăng? Chiêu Quân là cung nữ đẹp nổi tiếng thời Hán Nguyên Đế (48 – 33 tr.CN) . Khi vua Hung Nô phương Bắc đòi mỹ nhân, để giữ yên bờ cõi, Hán Nguyên Đế phải đưa Chiêu Quân cống nạp sang đất Hồ.
老妓吟 [blockquote]雨态云情 损少年[/blockquote] [blockquote]红装翠抹不成颜[/blockquote] [blockquote]落花庭院慵开镜[/blockquote] [blockquote]明月池塘亿采莲[/blockquote] [blockquote]金屋却惭新窈窕[/blockquote] [blockquote]青楼汪信旧婵娟[/blockquote] [blockquote]觉来唯有游仙枕[/blockquote] [blockquote]犹目分他一半[/blockquote] [blockquote]LÃO KỸ NGÂM[/blockquote] [blockquote]Vũ thái vân tình tổn thiếu niên[/blockquote] [blockquote]Hồng trang thúy mạc bất thành nghiên[/blockquote] [blockquote]Lạc hoa đình viện dung khai cảnh[/blockquote] [blockquote]Minh nguyệt trì đường ức thái liên[/blockquote] [blockquote]Kim ốc khước tàm tân yểu điệu[/blockquote] [blockquote]Thanh lâu uổng tín cựu thuyền quyên[/blockquote] [blockquote]Giác lai duy hữu du tiên chẩm[/blockquote] [blockquote]Do mục phân tha nhất bán miên[/blockquote]
Dịch nghĩa: KHÚC NGÂM NGƯỜI KỸ NỮ GIÀ

Tình mây mưa làm tổn hại tuổi trẻ
Trang điểm xanh đỏ cũng không đẹp thêm được nữa
Nơi đình viện thấy hoa rụng ngại mở gương soi
Trên ao hồ nhìn trăng sáng nhớ lúc hái sen
Nơi nhà vàng lại thấy thẹn cùng người yểu điệu trẻ trung
Không tin nổi mình trước kia là
Còn có thể nhắm mắt chia sẻ cùng người nửa giấc.

Dịch thơ:

Mây ám mưa vùi tuổi thiếu niên
Tô xanh điểm đỏ, chẳng xinh thêm
oa rơi trước cửa, quên soi mặt
Trăng sáng trên ao, nhớ hái sen
Kim ốc thẹn so người xuân sắc
Thanh lâu tiếc nuối thủa thuyền quyên
Chỉ còn chiếc gối du tiên ấy
Nhắm mắt quên đi nỗi tủi phiền. [blockquote] [/blockquote]


Chú thích:



- Vân vũ (mây mưa): Theo tích xưa, vua Sở Tương vương đi chơi núi Vu Sơn, nằm ngủ ở quán Cao Đường, nằm mơ thấy một người con gái đẹp đến ngủ chung, tự xưng là nữ thần núi Vu Sơn, sớm làm mây tối làm mưa. Vì vậy quan hệ trai gái gọi là “ mây mưa”.



- Thái liên ( hái sen): Theo tên bài hát cổ “Thái liên tử” là bài gái lầu xanh thường hát mua vui cho khách làng chơi, có câu :
Hãm diệm hương liên thập khoảng bi
Tiểu cô tham hý thái liên trì
(Hoa sen ngào ngạt mười khoảnh ruộng
Cô bé ham vui hái sen về nhà chậm)
Câu thơ mang ý nghĩa: Nhìn trăng sáng trên ao hồ lại nhớ lúc trẻ trung cùng khách bơi thuyền đi hái sen mua vui; cũng có thể hiểu là nhìn trăng sáng trên ao lại nhớ bài hát “Thái liên tử”.
- Du tiên chẩm (gối du tiên): Nước chư hầu Quy Tư dâng tặng Đường Minh Hoàng chiếc gối màu mã não, khi gối đầu ngủ thì mơ thấy đi chơi khắp cảnh tiên nên Đường Minh Hoàng gọi là “gối du tiên”. Câu thơ ý nói: có chăng chỉ còn thấy vui trong mơ, không còn trong đời thực.
[blockquote]
*

*[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote]蛩声[/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote] [/blockquote] [blockquote]CÙNG THANH
[/blockquote]Cửu thu phong lộ chính thê thê
Như thử thùy bi tác ý đề?
Tức tức dĩ ưng minh nguyệt xế
Yêu yêu hoàn tự nhiễu sương khuê
Sầu lai lữ xá thành cô khởi
Lão khứ cung trang oán độc thê
Đa cảm cánh kham Âu thị tử
Ngâm song tọa đáo ngọc thằng đê

Dịch nghĩa:

[blockquote]TIẾNG DẾ [/blockquote] [blockquote] [/blockquote] Tháng chín mùa thu sương gió đang lúc lạnh lẽo
Tạo ra tiếng kêu như thế là để dành cho nỗi buồn của ai?
Tiếng rỉ rả đã đến bên thềm có ánh trăng
Giọng nỉ non đã trở lại xung quanh phòng khuê đầy hơi sương
ỗi buồn đến với người nơi quán khách ngủ dậy một mình
Tuổi già đến với cung nữ xinh đẹp oán cảnh cô đơn
Càng thương cảm nhiều với ông Âu Dương Tu
Ngồi ngâm thơ cạnh cửa sổ đến khi ngôi sao Ngọc thằng xuống thấp

Dịch thơ:

[blockquote]Cuối thu sương gió lạnh se se
Khúc hát cho ai bấy não nề!
Trăng sáng nỉ non bên bậc cửa
Sương rơi rỉ rả cạnh phòng khuê
Than thân cô quả cơn sầu đến
Oán phận cung phi tuổi tác về
Càng xót thương thêm Âu Vĩnh Thúc
Thơ buồn sao lặn vịnh ai nghe![/blockquote] [blockquote] [/blockquote] Chú thích: - Nguyệt xế (thềm có ánh trăng) : Thềm vắng người, chỉ có ánh trăng soi. - Sương khuê (phòng con gái đầy hơi sương): Chỉ cảnh phòng cung nữ cô đơn lạnh lẽo. - Âu thị tử: Tức Âu Dương Tu, tên chữ là Vĩnh Thúc, một nhà thơ danh tiếng đời Tống. - Sao Ngọc thằng: Tên nhóm sao lặn hướng tây lúc trời sắp sáng [blockquote] [/blockquote] [blockquote] [/blockquote]


*



*

*




柳毅传书 [blockquote]相逢话了不相欢
管得伤心上马鞍
桐野云深红日幕
洞庭天远碧波寒
数行燕序缄愁去
一帷龙巾拭泪看
此后定成云雨约
恩情如海水漫漫。

[/blockquote] [blockquote]

[/blockquote]



[blockquote]LIỄU NGHỊ TRUYỀN THƯ
[/blockquote]Tương phùng thoại liễu bất tương hoan
Quản đắc thương tâm thượng mã an
Đồng Dã vân thâm hồng nhật mộ
Động Đình thiên viễn bích ba hàn
Sổ hàng nhạn tự giam sầu khứ
Nhất bức long cân thức lệ khan
Thử hậu định thành vân vũ ước
Ân tình như thủy hải man man

Dịch nghĩa:

[blockquote]CHÀNG LIỄU NGHỊ ĐƯA THƯ
[/blockquote]Gặp nhau nói chuyện xong không kịp cùng vui vẻ
Phải mang theo lên yên ngựa nỗi thương tâm
Nơi Đồng Dã mây đen dày, mặt trời hồng về chiều tối
Hồ Động Đình trời xa thẳm, sóng biếc lạnh lùng
Vài hàng chữ nhạn buộc nỗi sầu mà đi
Vua mở xem thư, lấy khăn rồng lau nước mắt
Mơ ước mây mưa sau trở thành hiện thực
Mối ân tình như nước biển mênh mông

Dịch thơ:

Thoáng gặp, chưa vui vội lên đường
Mang theo trên ngựa vạn niềm thương
Đồng Dã chiều hồng mây u ám
Động Đình trời biếc sóng thê lương
Chữ nhạn gửi sầu người thục nữ
Khăn rồng thấm lệ đức quân vương
Hẹn ước mây mưa sau trọn vẹn
Ân tình như biển nước mênh mang [blockquote] [/blockquote] Chú thích: Tích xưa có Liễu Nghị, người đời Đường, thi hỏng về nhà, đến Đồng Dã thấy một thiếu phụ tiều tụy chăn dê, cho biết là con gái út Long vương hồ Động Đình, nhờ đem thư đến cho cha. Liễu Nghị đem thư đến, Long vương xúc động cảm tạ, cho nhiều châu báu. Sau Liễu Nghị đến Quảng Lăng lấy người họ Lư, đem chuyện xưa kể lại thì vợ chính là người đã từng nhờ chàng đưa thư trước đây. Hai người sống rất hạnh phúc.


[blockquote] [/blockquote]

道义
梁南昌
古风铭日月，
士节 壮雄心。
明鉴今古耀，
万代道义深

Hán - Việt:
ĐẠO NGHĨA
Lương Nam Xương
Cổ phong minh nhật nguyệt
Sĩ tiết tráng hùng tâm
Minh giám kim cổ diệu
Vạn đại đạo nghĩa thâm

Dịch nghĩa:
ĐẠO LÝ
Nếp xưa khắc họa vào ánh mặt trời, mặt trăng
Khí tiết ý chí của kẻ sĩ thật lớn lao
Tấm gương sáng xưa nay luôn chói lọi
Đạo lý muôn đời mãi sâu xa
(Bài thơ sử dụng nghệ thuật chiết tự chữ Hán: Chữ CỔ bên chữ NGUYỆT thành chữ Hồ（胡）, chữ SĨ trên chữ TÂM thành chữ CHÍ (志） (HỒ CHÍ MINH), có ý ca ngợi tấm gương Bác Hồ)

Dịch thơ:
Bản dịch 1:
Nếp xưa bừng tỏa sáng
Kẻ sĩ chí ngất trời
Gương sáng luôn rạng rỡ
Đạo lý thẳm muôn đời

Bản dịch 2:
Nếp cũ vầng dương tỏa chói lòa
Lòng người kẻ sĩ lớn bao la
Gương sáng xưa nay luôn rạng rỡ
Đạo lý muôn đời mãi sâu xa.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)

我想

刘宗


我想把眼睛
安在牛羊身上。
看草原多么辽阔，
瞧天空多么蔚蓝。
看啊，看——
草原是我的家。

我想把眼睛，
安在轮船上。
看大海多么蓝，
看鲨鱼多么欢。
望啊，望——
大海是我的乐园。

我想把我自己，
种到茫茫的沙漠。
变小草，成为绿洲，
变泉眼，成为小河。
种啊，种——
让地球绿色一片。

我想把我的脚，
安在宇宙。
游那神秘的太空，
看那闪亮的星星。
摘下几颗宝石般的星星，
给妈妈做项链一串。
摘啊，摘——
摘下我对妈妈的爱。

我想把嘴巴
安在音乐盒上。
唱出快乐，
唱出忧伤。
唱啊，唱——
唱出心中的赞歌。

我想把头脑
安在电脑里。
带着疑问，
领着好奇。
解啊，解——
解出心中的疑团。

我想把我自己
安在电脑上。
带着杀毒软件，
碰着木马专杀。
杀啊，杀——
杀灭邪恶是我的专项。
Dịch thơ:



TÔI ƯỚC AO

Lưu Tông (Trung Quốc)

Tôi ước ao

Gắn lên mình bò, cừu đôi mắt

Để được ngắm thảo nguyên bát ngát

Nhìn bầu trời lồng lộng xanh lơ

Tôi nhìn ngắm say sưa

Ôi! Thảo nguyên, nhà tôi là đó!



Tôi lại ước ao

Được gắn trên con tàu đôi mắt

Để ngắm biển một màu xanh ngăn ngắt

Nhìn cá voi hớn hở bơi bơi…

Tôi ngắm nhìn và nhìn mãi khôn nguôi

Ôi biển cả, thiên đường tôi là đó!



Tôi lại ước đời mình

Được trồng trên bao la sa mạc

Biến nhánh cỏ thành ốc đảo xanh rượi mát

Khe suối con thành cả một dòng sông

Tôi gieo trồng và sẽ gieo trồng

Để trái đất một màu xanh vô tận.



Tôi lại ước ao

Vũ trụ kia chân tôi đi không nghỉ

Tung tăng giữa thiên cung thần bí

Lấp lánh sao trời, được thỏa thích ngắm trông

Những vì sao như ngọc đá sáng trong

Tôi sẽ hái làm chuỗi xoàn tặng mẹ

Sao ơi! Hãy cho tôi hái nhé!

Tôi muốn đem về cho mẹ một tình yêu!



Tôi lại ước ao

Đặt miệng mình lên phím đàn tuyệt nhất

Để hát lên lời ca vui ngây ngất

Và cả những lời rười rượi buồn đau

Tôi sẽ hát hoài, mãi mãi chẳng ngừng đâu

Lời ngợi ca từ trái tim nồng cháy!



Tôi lại ước ao

Gửi đầu mình vào com-piu-tơ chuẩn xác

Đem bao điều bấy nay chưa giải đáp

Và bao sự hiếu kỳ

Để hiện lên, hiện lên đi!

Những lời giải trong lòng còn chứa chất



Tôi lại ước ao

Gắn mình trong máy tính

Diệt vi-rút - phần mềm là người lính

Sẽ lao vào lũ giặc Trojan

Giết! giết! Không tha bọn hung ác bạo tàn

Trong cuộc đấu, tôi là người thiện chiến!

NHT dịch

Một bài thơ của danh nhân Thái Thuận - Tiến sĩ triều Lê được dịch lần đầu (NHT sưu tầm nguyên bản tại Viện Hán Nôm):

孔明起 南阳

南阳高卧不求知

一起翻然四海奇

蜀帝欢犹鱼得水

魏人惊似鹊无枝

规模志混三分国

慷慨忠形两出师

谁料炎刘天不祚

陨星江上使人悲

Phiên âm Hán - Việt:

KHỔNG MINH KHỞI NAM DƯƠNG

Nam Dương cao ngọa bất cầu tri

Nhất khởi phiên nhiên tứ hải kỳ

Thục đế hoan do ngư đắc thủy

Ngụy nhân kinh tự thước vô chi

Quy mô chí hỗn tam phân quốc

Khảng khái trung hình lưỡng xuất sư

Thùy liệu viêm Lưu thiên bất tộ

Vẫn tinh giang thượng sử nhân bi.

Dịch nghĩa:

KHỔNG MINH THỨC DẬY TỪ NAM DƯƠNG

Nằm ngủ gối cao ở Nam Dương không không cần ai biết đến

Vừa thức dậy đã làm đảo lộn kỳ lạ cả bốn biển

Vua Thục vui mừng như cá gặp nước

Người nước Ngụy sợ hãi như chim khách không còn cành cây để đậu

Chí lớn khuấy đảo, chia thành ba nước

Khảng khái, trung thành, hai lần xuất quân

Ai ngờ đâu họ Lưu không được trời ban phúc

Trên sông sao sa khiến người ta phải đau buồn.

Dịch thơ:

Nam Dương cao gối mặc ai hay

Tỉnh giấc bốn phương bỗng đổi thay

Vua Thục vui như cá gặp nước

Quân Tào sợ ví chim không cây

Phân chia ba nước, tài khôn sánh

Chinh chiến hai phen, chí chẳng lay

Ai biết họ Lưu trời chẳng giúp

Sao sa sông nước nỗi đau này!
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)

Chú thích:

- NamDương: Nơi Gia Cát Lượng, tức Khổng Minh ở ẩn trước khi được Lưu Bị mời làm quân sư.

- Thục đế: Tức Lưu Bị, vua Thục Hán trong Tam quốc.

- Ngụy nhân: Chỉ Tào Tháo nước Ngụy

- Lưỡng xuất sư (hai lần ra quân): Chỉ Khổng Minh cầm quân phụng sự hai đời vua Thục Hán là Lưu Bị và Lưu Thiện.

Thái Thuận - Thơ vịnh Cảnh :






[blockquote][/blockquote]

[blockquote][/blockquote]
[blockquote][/blockquote] 晓[blockquote]
[/blockquote]HIỂU YÊN [blockquote]Ngũ canh tinh đẩu đạm dư huy
Mạc mạc khinh lưu phất thự phi
Loạn trục dã vân thiêm phiếu diếu
Hàn lung giang nguyệt cộng y hy
Thú lầu giác đoạn hoành du tái
Thư xá đăng tàn hộ trúc phi
Đa thiểu khách sầu tiêu bất đắc
Xuân thành phú dữ liễu y y
[/blockquote]
Dịch nghĩa: [blockquote]KHÓI SỚM [/blockquote]Canh năm ánh sao còn sót lại mờ nhạt
Lặng lẽ hòa vào ánh sáng buổi sớm
Đám mây trên đồng bị xua lên lãng đãng tầng không Khí lạnh bao trùm,
trăng và sông cùng mờ ảo Tiếng tù và trên điếm canh dứt,
người du hành ngang qua ải biên giới
Quán sách đèn tàn soi bảo vệ cho cửa trúc
Ít nhiều khách xa nhà khó nguôi nỗi buồn
Thành Xuân vẫn gửi tình qua cây liễu như xưa

Dịch thơ: [blockquote]Canh năm bàng bạc ánh sao trời
Lặng lẽ tan dần trong ánh mai
Giục giã mây đồng tơi tả chạy
Lờ mờ trăng nước lạnh lùng trôi
Khách qua biên ải tù và dứt
Cửa chắn thư phòng ánh lửa soi
Thành Xuân tình liễu còn thắm thiết
Nỗi sầu phảng phất khách nào nguôi.
(NHT dich)
[/blockquote]]秋夜即事雨过闲庭绝点埃无端秋兴夜中推梧桐叶老风飘散杨柳阴疏月到来
露 滴蛩声应有泪
草烧萤火不成灰共
谁唤报 陶彭泽乐乐黄花泛酒杯。

THU DẠ TỨC SỰ

[blockquote]Vũ quá nhàn đình tuyệt điểm ai
Vô đoan thu hứng dạ trung thôi
Ngô đồng diệp lão phong phiêu tán
Dương liễu âm sơ nguyệt đáo lai
Lộ khấp cùng thanh ưng hữu lệ
Thảo thiêu huỳnh hỏa bất thành khôi
Cộng thùy hoán báo Đào Bành Trạch
Lạc lạc hoàng hoa phiếm tửu bôi[/blockquote] Dịch nghĩa:
GHI CHÉP ĐÊM THU [blockquote]Mưa qua rồi, sân quang không còn bụi
Không biết từ đâu hứng thu đến giục giã trong đêm
Lá ngô đồng già úa, gió thổi bay tản mát
Bóng dương liễu lưa thưa, trăng đến soi
Sương khóc tiếng dế như có nước mắt
Cỏ đốt bằng ánh đom đóm không cháy được thành tro
Cùng ai gọi ông Đào Bành Trạch (tức Đào Tiềm)
Vui vẻ uống suông chén rượu Hoàng hoa (rượu cúc)
[/blockquote]Dịch thơ:


Mưa tạnh sân quang hết bụi trần
Đêm thu thi hứng bỗng trào dâng
Ngô đồng xao xác theo cơn gió
Dương liễu lơ thơ đón ánh trăng
Dế đẫm hạt sương còn ướt lệ
Cỏ thiêu ánh đóm vẫn nguyên thân
Cụ Đào đâu nhỉ, xin cùng gọi
Nâng chén rượu hoa thú bội phần.
(NHT dịch)

Chú thích:

- Đào Bành Trạch: Tức Đào Tiềm (365-427), tên chữ Uyên Minh, hiệu Ngũ Liễu, tài ba lỗi lạc nhưng ba lần ra làm quan, ba lần bỏ về do không chịu luồn cúi. Lần cuối làm quan huyện Bành Trạch.

Dịch thơ Nguyễn Du:



漫兴



龙尾洲边多白鸥

篮江堂上有寒儒

一生词赋知无益

满架琴书徒自愚

百岁为人悲瞬息

暮年行乐惜徐臾

宁知异日西陵下

能饮重阳一地无



Phiên âm Hán Việt

MẠN HỨNG

Long Vĩ châu biên đa bạch âu,
Lam giang đường thượng hữu hành nho.
Nhất sinh từ phú tri vô ích
Mãn giá cầm thư đồ tự ngu.
Bách tuế vi nhân bi thuấn tức,
Mộ niên hành lạc tích tu du.
Ninh tri dị nhật tây lăng hạ,
Năng ẩm trùng dương nhất trích vô?

Dịch nghĩa

CẢM HỨNG LAN MAN
Bên bãi Long Vĩ có nhiều chim âu (le le) trắng,
Trong ngôi nhà bên sông Lam có nhà nho nghèo,
Một đời chuyên về từ phú, biết là vô ích.
Sách đàn đầy giá, chỉ mình làm ngu mình.
Cuộc đời trăm năm, buồn thay, chỉ là chốc lát,
Đến tuổi già mới mua vui, tiếc quá ngắn ngủi.
Biết rồi đây, khi nằm xuống dưới gò phía tây,
Tiết trùng dương đến, liệu có uống được một giọt rượu nào không?


Dịch thơ:

MẠN HỨNG
Bên cồn Long Vũ trắng le cò
Nghèo khổ ven sông một khách nho
Thơ phú cả đời không lợi lộc
Sách đàn đầy giá vẫn ngu ngơ
Làm người trăm tuổi trôi vùn vụt
Vui cảnh cuối đời tiếc vẩn vơ
Nào biết sau này nằm dưới mộ
Trùng dương giọt rượu có ai cho?
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)


Tham khảo bản dịch của Thảo Nguyên:
Long Vĩ quanh cồn cò trắng dông
Có chàng nho sĩ nghèo ven sông
Một đời thơ phú đành vô ích
Đầy giá sách đàn ngu chất chồng
Trăm tuổi làm người qua chớp mắt
Năm già vui thú thoảng như không
Biết sau nằm xuống gò tây mộ
Tới tết Trùng Dương có rượu không
(Thảo Nguyên dịch)

[blockquote]DẠ HÀNH

Nguyễn Du

Lão nạp an miên Hồng Lĩnh vân,
Phù âu tĩnh túc oán sa tân.
Nam minh tàn nguyệt phù thiên lý,
Cổ mạch hàn phong cộng nhất nhân.
Hắc dạ hà kỳ mê thất hiểu,
Bạch đầu vô lại chuyết tàng thân.
Bất sầu cửu lộ triêm y duệ,
Thả hỷ tu mi bất nhiếm trần.


Dịch nghĩa:
[/blockquote] ĐI TRONG ĐÊM
[blockquote] Vị sư già ngon giấc trong mây núi Hồng,
Chim le le cũng nằm yên trên bãi cát ấm.
Bóng trăng tàn dập dờn ngoài biển nam, xa ngàn dặm.
Trên lối cũ, gió lạnh dồn cả vào một người,
Đêm tối mờ mịt, sao mãi chưa sáng.
Già rồi, không nơi nương tựa, lại vụng bề náu thân.
Không lo đi lâu dưới sương, áo ướt,
Hãy mừng râu mày chẳng nhuốm bụi.

[/blockquote][blockquote] Dịch thơ:
[/blockquote] [blockquote]Núi Hồng mây quyện giấc sư ông
Bãi cát cò le ngụ ấm nồng
Ngàn dặm biển xa trăng tàn tạ
Một người gió lạnh bước long đong
Đêm đen mù mịt mong trời rạng
Đầu bạc vật vờ đợi kẻ trông
Áo đẫm sương rơi, nào quản ngại
Mày râu chưa bụi vẫn vui lòng.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)




[/blockquote] (Bản dịch của Nguyễn Thạch Giang:
[blockquote] Non Hồng ngon giấc vị sư già,
Cò trắng nằm yên bãi cát xa.
Biển rộng, trăng tà nghìn dặm thẳm,
Đường xưa gió lạnh một người qua.
Đêm đen tối mịt bao giờ sáng,
Đầu bạc thêm phiền vụng dấu ta.
Không ngại sương dầm lâu ướt áo,
Râu mày mừng nỗi bụi không pha.
(Nguyễn Thạch Giang dịch)[/blockquote]