TRUYỆN CỰC NGẮN LÍNH THỦY

NGỤ CƯ Ông Thành quê ở xa. Thuở nhỏ ông tha phương cầu thực và trôi dạt đến sinh sống ở xóm trại ven sông Luộc . Người ta gọi ông là dân ngụ cư.
Làng nước đông đúc, nhưng ông không có ai là họ hàng thân thuộc.
Ở nông thôn, lề thói dòng họ còn rất nặng nề. Khi làng xã có việc gì, họ Trần, họ Ngô, họ Đặng...mỗi họ thành một tổ, một đội. Bà Thành xin vào tổ nào cũng không được nhận. Có thời, thực phẩm khan hiếm phải phân phối, khi ông bị ốm, bà đi mua cho ông lạng thịt mà cũng chẳng đến phần. Người ta quen nghĩ rằng chẳng việc gì mà cưu mang người ngoài họ. Ngày thường, làng xã tíu tít khao họ, giỗ chạp. Tết đến, họ hàng thăm hỏi chúc, tụng nhau. Khi cất nhà, cưới gả, họ lại quây quần tụ hội ... Những lúc ấy, cả nhà ông lụi cụi việc đồng. Dân ngụ cư, đời mình bị phân biệt đã đành, đời con cháu cũng khổ theo… Anh Đức, con trai ông, yêu một cô gái họ Lê làng bên. Đôi trai gái yêu nhau thắm thiết. Đôi bên gia đình vun đắp cho đôi trẻ nên vợ nên chồng. Họ tổ chức lễ dạm hỏi để rồi chọn ngày lành tháng tốt xe duyên cho đôi lứa.
Nhà gái bắc rạp khang trang chờ nhà trai đến. Đoàn nhà trai chỉ có bạn bè và hàng xóm của chú rể . Cụ cao niên trưởng họ nhà gái, tuyên bố:
- Không thể được, đại diện họ nhà trai phải là người có vai vế trong họ đến nói chuyện mới môn đăng hộ đối!
Nhà trai hết giải thích rằng thì là quê ở xa, rồi thì là nhà neo người, lại nói khó mãi, họ nhà gái quyết không tiếp.
Nhùng nhằng cả tiếng đồng hồ. Người nhà trai đứng ngồi la liệt ngoài ngõ. Nắng to, chú rể mồ hôi nhễ nhại. Trong nhà, cô dâu khóc thút thít rồi chạy ra sau nhà nôn thốc nôn tháo. Lúc ấy, cô đành thú thật:
- Mẹ ơi, tha lỗi cho con vì con đã giấu mẹ. Con đã có thai với anh ấy mấy tháng rồi...
Bà mẹ rụng rời chân tay...vội đến thì thầm thưa chuyện cùng trưởng họ. Mới đầu ông trưởng họ tím bầm mặt, một lúc sau rồi cũng thở dài chấp thuận...
Lễ dạm hỏi nhờ vậy mà đầu xuôi, đuôi lọt. Bà Thành than thở: Ngụ cư khổ quá, mình khổ đã đành, cả con cháu cũng khổ theo.